قرص‌های هوشمند و انواع کارکرد آن

قرص یک نوع دارو است که به صورت جامد و با شکل‌های مختلف تولید می‌شود. قرص‌ها معمولاً حاوی مواد معدنی، ویتامین‌ها، عصاره گیاهان، داروها و سایر ترکیبات مفید برای سلامتی هستند. قرص‌ها به انسان در بسیاری از زمینه‌ها کمک می‌کنند، از جمله: درمان بیماری‌ها- تقویت سیستم ایمنی – تقویت سلامت استخوان – تغذیه – کنترل بارداری.

قرص هوشمند چیست؟

قرص هوشمند یک نوع قرص است که دارای تکنولوژی‌های پیشرفته است و قادر به ارتباط با سیستم‌های الکترونیکی می‌باشد. این قرص‌ها معمولاً دارای یک سنسور هوشمند هستند که قادر به تشخیص زمان مصرف قرص و همچنین اطلاعات مربوط به مصرف دارو است. قرص هوشمند می‌تواند به صورت خودکار به فرد یا به پزشک اطلاع دهد که آیا قرص مورد نظر مصرف شده است یا خیر. این نوع قرص‌ها معمولاً در مواردی مانند مصرف داروهای روزانه، پیگیری درمان‌ها و یا درمان بیماران مزمن استفاده می‌شوند.

در ملبورن استرالیا، گروهی از محققین دانشگاه RMIT موفق به ساخت کپسول هوشمندی شده اند که به موبایل بیمار متصل شده و داده‌های مختلفی را از دستگاه گوارش جمع آوری می‌کند. این کپسول پس از بلعیده شدن توسط بیمار، وارد روده شده و با تجزیه و تحلیل گازهای محیط، اطلاعاتی را درباره غذا و در کل تمام مشکلات محیطی و غیره را به اپلیکیشن ویژه‌ای که برای این کار طراحی شده و در تلفن همراه بیمار نصب شده است را ارسال می‌کند.

از این کپسول می‌توان برای تشخیص بیماری‌هایی نظیر سندرم روده تحریک پذیر یا آی‌بی‌اِس (IBS)، بیماری‌های التهابی روده و حتی موارد کشنده‌ای از قبیل سرطان روده استفاده کرد. محققان با استفاده از این قرص هوشمند، این آزمایش را روی ۲۶ داوطلب انجام داده و کارایی و ایمنی آن را ثابت کرده‌اند.

استارتاپ «لیندرا» نیز قرصی را تولید کرده که با استفاده از نوعی تجزیه پذیر بودن، کاربران را از مصرف دارو در ساعت‌های مشخص بی نیاز می‌کند.

اینگونه است که راس ساعت‌های از پیش تعیین شده دوز مشخصی از دارو را در بدن بیمار آزاد می‌کند. علاوه بر این محققان استرالیایی، بازی مبتنی بر این قرص هوشمند طراحی کرده‌اند که کاربر را به تحرک بیشتر وادار می‌کند.

قرص هوشمند به طور کلی از سه بخش اصلی تشکیل شده است: قرص دارویی، سنسور هوشمند و دستگاه خواننده.

قرص دارویی:
قرص دارویی در قرص هوشمند حاوی داروی مورد نظر است. این قرص‌ها معمولاً به صورت استاندارد و با استفاده از فناوری‌های داروسازی تولید می‌شوند. مهمترین نکته در تولید این قرص‌ها، استفاده از موادی است که با سیستم گوارش تناسب داشته و بدون ایجاد عوارض جانبی قابل مصرف باشند.

سنسور هوشمند:
سنسور هوشمند در قرص هوشمند برای تشخیص زمان مصرف قرص و اطلاعات مربوط به مصرف دارو استفاده می‌شود. این سنسور معمولاً در قسمت پایین قرص قرار می‌گیرد و با تماس با مایعات بدن فعال می‌شود. سنسور هوشمند قادر است به صورت خودکار زمان مصرف قرص را تشخیص دهد و اطلاعات مربوط به زمان مصرف و میزان دارو را ثبت کند.

به عنوان مثال برای درمان دیابت از نوعی قرص هوشمند کمک گرفته خواهد شد. به طوری که، محققان دانشگاه نیویورک ابوظبی (NYU) روش جدیدی برای قرار دادن انسولین در کپسول‌هایی ایجاد کرده‌اند که می‌تواند از طریق معده به جریان خون منتقل و در زمان نیاز در بدن آزاد شود. این گروه آنچه را که نانوذرات چارچوب آلی پیوند خوراکی وابسته به ایمن (nCOF) نامیدند در کپسول ایجاد کردند. در این کپسول‌ها با کمک صفحات نانو از انسولین در برابر محیط نامساعد معده محافظت و سپس از طریق روده به جریان خون راه پیدا می‌کنند.

هنگامی که nCOF ها در خون قرار بگیرند، می‌توانند به‌طور خودکار سطح انسولین بیمار را کنترل کرده و فقط در صورت نیاز دارو را آزاد کنند. مکانیزم موجود در آن کاملا هوشمندانه است. گلوکز یک مولکول کوچک است که در منافذ موجود در nCOF گنجانده می‌شود و با افزایش سطح گلوکز به ذرات نانو فشار وارد می‌شود، جایی که انسولین در آن موجود است. این روش از طریق دیگری نیز موثر واقع شده است؛ با کاهش دوباره سطح گلوکز خون، ترشح انسولین آن نیز کند می‌شود.

دستگاه خواننده:
دستگاه خواننده در قرص هوشمند برای دریافت اطلاعات ثبت شده توسط سنسور هوشمند استفاده می‌شود. این دستگاه معمولاً به صورت یک دستگاه الکترونیکی کوچک است که قادر به ارتباط با قرص هوشمند از طریق فناوری بی سیم مانند بلوتوث است. دستگاه خواننده قادر است اطلاعات مصرف دارو را دریافت کند و به صورت خودکار به فرد یا پزشک اطلاع دهد که آیا قرص مورد نظر مصرف شده است یا خیر.

مزایای قرص هوشمند:
– افزایش تمامیت دارو: با استفاده از قرص هوشمند، اطمینان حاصل می‌شود که دارو به طور صحیح و به موقع مصرف شده است و هیچ دوزی از دست نرفته است.
– پیگیری درمان‌ها: با استفاده از قرص هوشمند، پزشکان و پرستاران قادر به پیگیری درمان‌ها و رعایت نحوه مصرف دارو توسط بیماران می‌شوند.
– کاهش خطاهای دارویی: با استفاده از قرص هوشمند، خطاهای مربوط به مصرف دارو به حداقل می‌رسد و احتمال اشتباه در تعیین زمان مصرف دارو کاهش می‌یابد.
– اطلاعات دقیق درباره مصرف دارو: قرص هوشمند قادر است اطلاعات دقیقی درباره زمان مصرف و میزان دارو را به پزشکان و پرستاران ارائه کند که در تشخیص و درمان بیماران مفید است.

هزینه قرص هوشمند ممکن است متغیر باشد و بستگی به عوامل مختلفی مانند نوع دارو، تکنولوژی استفاده شده و کشور تولید کننده دارد. در حال حاضر، قرص هوشمندها به طور عمومی در بازار عرضه نشده اند و در مراکز تحقیقاتی و آزمایشگاهی در حال توسعه و آزمایش هستند. بنابراین، هزینه قرص هوشمند به طور دقیق قابل تعیین نیست.

در آینده ای نزدیک این تکنولوژی به صورت گسترده در اختیار همگان قرار خواهد گرفت.