فناوری‌های نوین در توانبخشی بیماران مبتلا به پارکینسون

توانبخشی بیماران مبتلا به پارکینسون

بیماری پارکینسون یک اختلال عصبی پیش رونده است که منجر به بروز علائم حرکتی و رفتاری میشود. تا کنون دارویی برای درمان قطعی این بیماری کشف نشده و پزشکان استفاده از توانبخشی جهت بهبود اختلالات حرکتی را در کنار درمان دارویی تجویز میکنند. با انجام تمریناتی که در توانبخشی حرکتی توسط درمانگر مشخص میشود، پیشرفت در انجام کارهای روزمره زندگی و وابستگی کمتر به اطرافیان برای بیمار حاصل میشود. با این حال با گذشت زمان، بیماران خسته شده و به ندرت در برنامه‌های بازتوانی شرکت میکنند، زیرا محتوی برنامه‌های معمولی ممکن است تکراری، غیر انگیزشی و یا دشوار باشد. پیشرفت فناوری و گنجاندن آن در توانبخشی سنتی، گزینه‌های امیدوارکننده در توانبخشی بیماران مبتلا به پارکینسون است.

علائم پارکینسون

بیماری پارکینسون (PD; Disease Parkinson)، یک اختلال پیش رونده تخریبی سیستم عصبی است. نقص در تولید دوپامین و کاهش سطح این ماده شیمیایی در مغز باعث بروز عالئم حرکتی و رفتاری می‌شود. علائم حرکتی با لرزش، سفتی عضلات، کندی حرکت و بی ثباتی شناخته می‌شوند و برای نشانه‌های رفتاری می‌توان به علائمی همچون بی تفاوتی، اضطراب، افسردگی و اختالالت شناختی اشاره کرد. شروع این بیماری اغلب بین سن 50 تا 60 سالگی افراد رخ می‌دهد و به مرور زمان بیماری پیشرفت کرده، عملکرد و استقلال فردی را محدود میکند.  تاکنون هیچ روشی برای درمان قطعی این بیماری کشف نشده است، با این حال با مصرف بهینه دارویی تا حدودی از علائم آن کاسته می‌شود.

فناوری در بهبود پارکینسون

واقعیت مجازی (VR; Reality Virtual) فناوری است که به کاربر اجازه میدهد تا به طور مستقیم با یک محیط شبیه سازی شده توسط کامپیوتر، تعامل داشته باشد. در حالی که ما در دنیای واقعی از حواس پنج گانه برای کسب اطلاعات استفاده میکنیم، هدست‌های VR نیز با استفاده از تولید تصاویر، صداها و سایر احساسات واقعی با استفاده از یک رابط انسان ـ ماشین حضور فیزیکی افراد را در محیط مجازی شبیه سازی میکنند.

هدست‌های VR از یک نمایشگر با صفحه نمایش کوچک که روی سر و در مقابل چشم‌ها قرار میگیرند و گوشی‌هایی برای دریافت صدا تشکیل شده اند

دلیل اصلی استفاده از مداخلات VR، توانایی آن‌ها در ارائه محیط‌های لذت بخش، جذاب و انگیزشی با استفاده از یک محیط شبیه سازی شده و ارائه بازخورد دقیق است همچنین با توجه به اینکه بیماران در حین استفاده از این فناوری کاملا در بازی غوطه ور می‌شوند و توجه آن‌ها به احساس درد فیزیکی معطوف نمی‌شود، تمرینات خود را بهتر انجام می‌دهند. به مزایای دیگری همچون انعطاف پذیری، آموزش و انگیزش بیمار، تغییرپذیری بر اساس سابقه بیمار، شفافیت در ذخیره سازی داده‌ها و دسترسی به داده‌ها از طریق رسانه‌های آنلاین، امکان استفاده از این سیستم در محیط امن همچون منزل بیمار و امکان تعامل بهتر با محیط شبیه سازی شده می‌توان اشاره کرد.

معایت سیستم VR

از معایب سیستم VR می‌توان سطح و محتوای نامناسب تمرینات برای توانبخشی، استفاده از عملکردهای جبرانی و ایجاد صدمه بیشتر، اهمیت دادن به امتیازات بازی به جای اهمیت دادن به کیفیت تمرین نام برد. حالت تهوع، سردرد، تشنج، استرس، خطر زمین خوردن نیز باعث محدودیت استفاده از این ابزار می‌شود. سیستم‌های VR برای همه افراد مقرون به صرفه و قابل خرید نیستند

هنگام استفاده از هدست VR، کاربر کاملا در بازی غوطه ور شده و با محیط واقعی ارتباطی نداشته و آگاهی خود از محیط واقعی را از دست می‌دهد و همین امر باعث برخورد با اشیا یا زمین خوردن می‌شود.

طی تحقیقات انجام شده بین دو گروه از افراد مراجعه کننده به مرکز توانبخشی، پس از انجام تمرینات مشاهده شد که تمرین VR در مقایسه با گروه توانبخشی مرسوم به طور قابل توجهی عملکرد بهتری داشت.

این یافته‌ها نشان می‌دهد که برنامه توانبخشی VR نسبت به برنامه توانبخشی مرسوم در بهبود کلی مؤثرتر بود.

مطالعه ای با هدف بررسی اثرات ترکیب فناوری VR و تصویرسازی حرکتی  (MI; Imagery Motor) بر تعادل، عملکرد حرکتی و فعالیت روزانه زندگی بیماران مبتلا به PD انجام شد. 44 فرد مبتلا به PD به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. گروه کنترل درمان توانبخشی معمول را دریافت کردند و گروه مداخله از تمرینات ترکیبی VR و MI استفاده کردند

گروه مداخله، بهبود قابل توجهی در عملکرد حرکتی نسبت به گروه کنترل داشتند. نتیجه به این صورت بیان شد که ترکیب VR و MI علاوه بر توانبخشی مرسوم به طور قابل توجهی عملکرد حرکتی، تعادل را در بیماران مبتلا به PD بهبود میبخشد.

در آینده ای نزدیک این فناوری‌ها پیشرفته تر هم می‌شوند.