هپاتیت، علل بروز و راه‌های تشخیص و درمان آن

بزرگترین غده بدن کبد نام دارد. کبد به صورت یک کارخانه شیمیایی تعداد زیادی از مواد درگیر در متابولیک را می‌سازد، ذخیره می‌کند، تغییر می‌دهد، و ترشح می‌کند. کبد خون غنی شده از مواد مغذی را مستقیما از دستگاه گوارش دریافت می‌کند و سپس آنها را ذخیره می‌کند یا به شکل مواد شیمیایی تغییر می‌دهد تا بدن در جاهای دیگری که نیاز به متابولیک دارد استفاده کند. کبد دارای کار کرد پیچیده ای است و اختلال کبد بر روی همه سیستم‌های بدن اثر دارد. بنابراین مراقبت از کبد بسیار اهمیت دارد.
هپاتیت به معنای تورم کبد است و به دلایل مختلفی می‌تواند ایجاد شود که بعضی از آنها قابل سرایت هستند. برخی از بیماری‌های کبد توسط ویروس و یا پاتوژن‌های عفونی منتقل میشوند. هپاتیت یکی از انواع بیماری‌های کبد است و میتواند باعث التهاب کبد شود، هپاتیت انواع گوناگون دارد و راه‌های انتقال هپاتیت متنوع است.

عملکردهای بسیار مهم کبد

• تولید صفرا، که برای هضم ضروری است
• فیلتر کردن سموم از بدن
• دفع بیلی روبین (محصولی از گلبول‌های قرمز خون شکسته)، کلسترول، هورمون‌ها و داروهاست
• شکستن کربو هیدرات‌ها، چربی‌ها، و پروتئین‌ها
• فعال کردن آنزیم‌ها که پروتئین‌های ویژه ای برای بدن هستند.
• ذخیره سازی گلیکوژن (نوعی قند)، مواد معدنی و ویتامین‌های (A، D، E و K)
• سنتز پروتئین‌های خون، مثل آلبومین
• ترکیب عوامل انعقاد کننده

از عواملی که ایجاد هپاتیت می‌کنند می‌توان به افراط در مصرف الکل، اثر برخی داروها، آلودگی به باکتری و ویروس اشاره نمود. هپاتیت ویروسی منجر به عفونت کبدی می‌گردد.
گزینه‌های درمان بسته به نوع هپاتیتی است که دارید. شما می‌توانید از طریق اقدامات احتیاطی و سبک زندگی از هپاتیت جلوگیری کنید.

وقتی کبد شما به طور طبیعی عمل نمی‌کند، نارسایی کبد ممکن است رخ دهد.

مشکلات مربوط به نارسایی کبد شامل موارد زیر باشد: 

• اختلالات خونریزی
• سلول‌هایی از مایعات در شکم
• فشار خون در رگ‌های پورتال که به کبد وارد می‌شوند، فشار خون را افزایش می‌دهند.
• نارسایی کلیه
• بیماری کبد، که می‌تواند شامل خستگی، از دست دادن حافظه و کاهش توانایی‌های ذهنی ناشی از تجمع سموم، مانند آمونیاک باشد که بر عملکرد مغز تاثیر می‌گذارد
• هپاتوسلولار که نوعی سرطان کبد است

انواع هپاتیت

5 نوع هپاتیت وجود دارد که هر کدام به دلایل متفاوتی رخ می‌دهند. اما چیزی که در همه آنها مشترک است، عفونی و متورم شدن کبد است.

هپاتیت A

هپاتیت A معمولا با نوشیدن یا خوردن چیزی که به ویروس هپاتیت آلوده است، به وجود می‌آید. این نوع هپاتیت نسبت به انواع دیگر هپاتیت خطر کمتری دارد. و بیشتر مواقع خودش به مرور درمان می‌شود و کبد را دچار تورم طولانی مدت نخواهد کرد.با اینحال 20 درصد افرادی که به این نوع هپاتیت مبتلا می‌شوند، مجبورند در بیمارستان بستری شوند. برای پیشگیری از این نوع هپاتیت می‌توان واکسن زد.

راه انتقال هپاتیت نوع A:

این ویروس از طریق مسیر مدفوعی –دهانی منتقل می‌شود:

·  بهداشت ضعیف

· تماس فرد به فرد آلوده

· غذای آلوده

· آب آلوده

· انتقال میتواند در طی تماس جنسی از راه دهانی، مقعدی رخ دهد.

راه پیشگیری از هپاتیت نوع A:

· دفع صحیح فاضلاب خانگی و شهری

· رعایت دقیق بهداشت فردی

· تهیه و توزیع غذای سالم

· حمایت از افرادی که نظارت و کنترل بر بهداشت مدارس، خوابگاه‌ها، سرباز خانه‌ها، و اردوگاه را بر عهده دارند.

توصیه واکسن برای مسافران به کشورهای در حال توسعه، کاربران داروهای غیرمجاز تزریقی و غیرتزریقی، مردان همجنس باز، افراد دارای بیماری مزمن کبدی، گیرندگان فر آورده‌های ذخیره شده پلاسما

هپاتیت B

این نوع هپاتیت به روش‌های مختلفی به وجود می‌آید. از رابطه جنسی با فرد مبتلا گرفته تا استفاده از سرنگ مشترک میان معتادان به مواد مخدر. ویروس این نوع هپاتیت می‌تواند از مادر به نوزاد، هنگام تولد و یا حتی زمان جنینی، منتقل شود. بیشتر بزرگسالان مبتلا، درمان می‌شوند اما برخی از آنها به صورت حامل باقی می‌مانند. بدین منظور که با وجود اینکه علائم هپاتیت در آنها از بین رفته، می‌توانند دیگران را مبتلا کنند.

راه انتقال هپاتیت نوع B :

•  این ویروس خارج از روده است. تماس نزدیک با حاملین ویروس یا با بیماران مبتلا به حالت حاد
•  تماس جنسی و دهان به دهان
•  انتقال از مادر به نوزاد در طی دوره قبل از تولد
•  از طریق وسایل نوک تیز آلوده برای کادر درمان ایجاد خطر می‌کند.

•  توصیه به واکسیناسیون برای افراد در معرض خطر عفونت با تماس‌های جنسی و یا مواجهه با خون به صورت زیر جلدی و مخاطی
•  توصیه به واکسیناسیون برای مسافران بین‌المللی به مناطق دارای سطح بالا یا متوسط آندمیک عفونت ویروسی هپاتیت B و برای اشخاص دچار بیماری مزمن کبدی یا دچار عفونت ویروسی نقص ایمنی اکتسابی
•  توصیه به واکسیناسیون همه نوزادان
•  اجتناب از رفتارهای پر خطر
•  استفاده از احتیاطات استاندارد در مراقبت بالینی·

• کنترل دقیق و استریل صحیح وسایل چند بار مصرف در مکان‌های درمانی
• اجتناب از ویال‌های چند دوزی در مکان‌های بالینی

هپاتیت C

این نوع هپاتیت در اثر تماس با خون یا سرنگ‌های آلوده منتقل می‌شود. همچنین سوزن‌های آلوده هنگام خالکوبی نیز می‌توانند هپاتیت C به وجود آورند. گاهی اوقات بیماران

مبتلا به این نوع هپاتیت ممکن است علایمی نداشته باشند یا علایم بسیار ملایم باشند.

اما هپاتیت C در برخی موارد منجر به سیروز کبدی می‌شود. در این بیماری کبد دچار التهاب شدید می‌شود.

این نوع هپاتیت هرسال جان بیش از 16000 نفر را در ایالات متحده می‌گیرد و حدود 85 درصد از مبتلایان به بیماری مزمن کبدی مبتلا می‌شوند.

راه انتقال هپاتیت C:

· انتقال از طریق خون وفرآورده‌های خونی آلوده

· از طریق تماس جنسی

· راه پیشگیری از هپاتیت

· توصیه به اجتناب از رفتارهای پرخطر

· استفاده از احتیاطات استاندارد در مراقبت بالینی

· کنترل دقیق و استریل صحیح وسایل چند بار مصرف در مکان‌های درمانی

· اجتناب از ویال‌های چند دوزی در مکان‌های بالینی

هپاتیت D

این هپاتیت در افرادی که مبتلا به هپاتیت B هستند، رخ می‌دهد و وضعیت بیماری آنها را بدتر می‌کند. این هپاتیت هم از مادر به نوزاد و هم از راه ارتباط جنسی منتقل می‌شود.

راه انتقال هپاتیت نوع D:

الگوی انتشار شبیه هپاتیت B هست

درمان هپاتیت D:

هیچ داروی ضد ویروسی برای درمان هپاتیت D در این زمان وجود ندارد. براساس مطالعه 2013، دارویی بنام اینترفرون برای درمان هپاتیت D استفاده می‌شود، اما این بیماری در حدود 25 تا 30 درصد در افراد پیشرفت می‌کند.

هپاتیت D را می‌توان با دریافت واکسن هپاتیت B پیش گیری کرد، زیرا عفونت با هپاتیت B برای توسعه هپاتیت D ضروری است.

هپاتیت E

این نوع هپاتیت بیشتر در آسیا، مکزیک، هند و آفریقا رخ می‌دهد و مانند هپاتیت A با خوردن و نوشیدن مواد غذایی آلوده به ویروس به وجود می‌آید.
راه انتقال هپاتیت نوع E:

این ویروس از طریق مسیر مدفوعی –دهانی و تماس فرد به فرد منتقل می‌شود.

درمان هپاتیت E:

در حال حاضر، هیچ درمان پزشکی خاصی برای درمان هپاتیت E در دسترس نیست. از آنجا که این عفونت معمولاً حاد نیست، به طور معمول خودش حل می‌شود.

افراد مبتلا به این نوع عفونت، اغلب توصیه می‌شود که استراحت کافی داشته باشند، مقدار زیادی مایعات بنوشند، مواد مغذی کافی داشته باشند و از الکل دوری کنند. با این حال، زنان باردار که این عفونت را رشد می‌دهند، نیازمند نظارت و مراقبت نزدیک هستند.

علل هپاتیت غیر عفونی

الکل و دیگر سموم:

مصرف بیش از حد الکل می‌تواند موجب آسیب و التهاب کبد شود. این بیماری گاهی به عنوان هپاتیت الکلی منسوب است. الکل به طور مستقیم به سلول‌های کبد شما آسیب می‌رساند.

در طول زمان، می‌تواند منجر به آسیب دائمی شود و منجر به نارسایی کبد و سیروز و افزایش کبد و زخم کبد شود. دیگر عوامل سمی هپاتیت شامل استفاده بیش از حد از دارو و قرار گرفتن در معرض سموم هستند.

هپاتیت خودایمنی:

در برخی موارد، سیستم ایمنی، کبد را به عنوان یک شی مضر اشتباه می‌پندارد و شروع به حمله به آن می‌کند. باعث التهاب مداومش می‌شود که می‌تواند از ملایم تا شدید باشد و اغلب مانع از عملکرد کبد شود. در زنان سه برابر بیشتر از مردان رایج است.

کورتیکواستروئیدها، مانند پردنیزون یا بدسونید، در درمان اولیه هپاتیت خود ایمنی بسیار مهم هستند. آن‌ها در حدود بین 80 درصد از افراد مبتلا به این بیماری موثر هستند.  آزاتیوپرین، دارویی که سیستم ایمنی را سرکوب می‌کند، و اغلب در درمان گنجانده می‌شود و می‌تواند بدون استروئید به کار رود.

سایر داروهای سرکوب کننده ایمنی مانند میکوفنولات (سلسپت)، تاکرولیموس (پروگراف) و سیسلوسپورین (نورال) نیز می‌توانند به عنوان جایگزین برای درمان استفاده شوند.

علائم و نشانه‌های رایج هپاتیت:

اگر شما اشکال عفونی از هپاتیت داشته باشید که مزمن هستند، مانند هپاتیت B و C، ممکن است در ابتدا علائم بیماری نداشته باشید.

علایم ممکن است تا زمانی که آسیب وارد عمل کبد شود، رخ ندهد.علائم و نشانه‌های هپاتیت حاد به سرعت ظاهر می‌شوند.

آن‌ها شامل موارد زیر هستند:

• خستگی
•  علائم آنفلانزا  مانند
•  ادرار تیره
•  مدفوع روشن
•  درد شکمی
•  از دست دادن اشتها
•   کاهش وزن غیرقابل توضیح
•  پوست زرد، که ممکن است نشانه‌هایی از یرقان باشد

هپاتیت مزمن به آرامی رشد می‌کند، بنابراین این نشانه‌ها و علائم ممکن است بسیار ظریف و خفیف باشند. بیماری هپاتیت ممکن است شبیه آنفلوانزا بروز کند.

اقدامات لازم در صورت ابتلا به هپاتیت

اگر فردی به بیماری هپاتیت A یا B مبتلا شده باشد، در بیشتر موارد با مراقبت و درمان‌های پزشک بدون معالجات ضدویروسی خاصی درمان می‌شود. اما هپاتیت C زندگی افراد را بیش از بیماری‌های دیگر به خطر می‌اندازد که البته با درمان‌های به موقع می‌توان آن را تحت کنترل درآورد. اگر کسی از اعضاء خانواده به هپاتیت مبتلا بود باید اقدامات لازم جهت سرایت نکردن بیماری به دیگر افراد خانواده انجام شود. برای هپاتیت A، شستن مرتب دست‌ها بسیار مهم است. در مورد هپاتیت‌های B و C باید مراقب بود که با خون فرد آلوده در تماس نبود. حتی مقدار کم و میکروسکوپی خون موجود روی مسواک و یا تیغ ریش تراشی می‌تواند بیماری را منتقل کند.
درمان به موقع می‌تواند هپاتیت را سرکوب و یا حتی از بین ببرد. درمان‌های قدیمی تر برای بیماری هپاتیت C ترکیبی از درمان ضدویروسی با دو داروی پگ انترفرون Peg-Interferon و ریباویرین ribavirinاست. این داروها عوارض بسیار شدیدی دارند و فقط برای 40 تا 80 درصد از بیماران، بسته به میزان شدت هپاتیت C، موثرند. داروهای جدیدتر که در سال‌های 2013 و 2014 از سوی سازمان غذا و داروی آمریکا به تایید رسیده است، موثرتر هستند و می‌توانند بیش از 90 درصد از بیماران را درمان کنند.

این داورها عبارتند از: سیمپریور (اولیزیو)- simeprevir Olysio، سوفوبوویر (سووالدی)- (sofosbuvir (Sovaldi، داروی هارونی- Harvoni – که ترکیبی از دو داروی سوفوبوویر و لدیپاسویر- ledipasvir است و همچنین داروی ویه کایرا پاک-Viekira Pak.

مراحل آزمایش و تشخیص هپاتیت

از دیگر نکات مهم در مورد این ویروس این است که به تدریج به کبد آسیب می‌رساند. یک کبد سالم مواد شیمیایی مورد نیاز بدن را می‌سازد و مواد سمی را از خون خارج می‌کند. اما وقتی فردی به این بیماری مبتلا می‌شود، کبد ملتهب شده و بافت طبیعی آن تخریب شده و به جای آن بافت فرسوده باقی می‌ماند. پس از تشخیص پزشک آزمایش کبد انجام می‌گیرد. این کار از طریق آزمایش‌های خون، سونوگرافی و نمونه برداری از کبد انجام می‌شود و کار بسیار آسانی است. فرد را به صورت موضعی بی حس کرده و با استفاده از سوزن، نمونه گیری انجام می‌شود. البته بیمار باید حداکثر یک روز در بیمارستان بستری شود.

پیشگیری از هپاتیت

* برای افرادی که در معرض خطر ابتلا هستند مانند کارمندان خدمات درمانی، واکسن هپاتیت A و B دردسترس است. افرادی که در کنار فرد مبتلا به هپاتیت B زندگی می‌کنند و یا از یک مادر مبتلا به هپاتیت متولد شده اند و یا همسران شان مبتلا هستند باید واکسن هپاتیت بزنند. اما متاسفانه هپاتیت C واکسن ندارد و افراد باید احتیاط‌های لازم را درنظر بگیرند.
* بهترین روش پیشگیری برای انواع هپاتیت، اجتناب از رابطه جنسی با فرد مبتلا و نیز نداشتن تماس خونی با او است.

* زخم و بریدگی‌های جدی پوست را حتما پانسمان کنید و اگر از کسی کمک می‌خواهید، باید از دستکش استریل استفاده شود.
* اگر به این بیماری مبتلا هستید، خون، پلاسما و اعضای بدن و بافت اهداء نکنید.
*از ریش تراش، مسواک، لوازم آرایش و لوازم شخصی دیگران به طور مشترک استفاده نکنید.

مرگ در اثر هپاتیت:

افراد مبتلا به هپاتیت B مزمن و C به اجتناب از الکل تشویق می‌شوند، زیرا می‌تواند منجر به تسریع بیماری کبد و نارسایی شود.مکمل‌های خاص و داروها نیز می‌توانند بر عملکرد کبد تاثیر بگذارند.اگر هپاتیت B مزمن یا C دارید، قبل از مصرف داروهای جدید با پزشک خود مشورت کنید.

تهیه و تنظیم :

نشاط خسروی – میکروبیولوژیست

Reference:

https://www.cdc.gov