ارتباط سلامت قلب و اهدای خون
ارتباط سلامت قلب و اهدای خون: باورها و حقایق علمی با تمرکز بر مراکز اهدای خون در ایران اهدای خون یک عمل انسان‌دوستانه و حیاتی است که زندگی هزاران نفر را نجات می...
خبر
قلب و عروق
قلب و بیماری‌های قلبی
قلب و بیماری‌های قلبی
عملکرد قلب
قلب یک پمپ است. قلب یک عضو عضله ای به اندازه مشت فرد است که در ناحیه ی وسط سینه و کمی متمایل به چپ قرار گرفته است. قلب به دو قسمت راست و چپ تقسیم شده است.
این تقسیم قلب، از ترکیب شدن خون غنی از اکسیژن با خون کم اکسیژن جلوگیری می‌کند. خون کم اکسیژن پس از گردش در سراسر بدن به قلب باز می‌گردد.
قسمت راست قلب، شامل دهلیز و بطن راست می‌شود که خون را جمع آوری کرده و به درون شریان‌های ریوی به سمت ریه‌ها پمپ می‌کند. ریه‌ها خون را به وسیله مقدار جدیدی از اکسیژن، تازه می‌کنند. همچنین ریه‌ها دی اکسید کربن را به عنوان یک ماده تولیدی زاید، به بیرون بازدم می‌کنند.
سپس خون غنی از اکسیژن به قسمت چپ قلب که شامل دهلیز و بطن چپ می‌باشد، وارد می‌شود. قسمت چپ قلب، خون را به درون سرخرگ آئورت پمپاژ می‌کند تا بافت‌های سراسر بدن را با اکسیژن و مواد غذایی حمایت کند.
خونرسانی به عضله قلب توسط رگ‌هایی موسوم به «سرخرگ‌های کرونر» صورت می‌گیرد. رسیدن خون به قلب و میزان فعالیت عضله قلب تا حدی مشابه وضعیت عرضه و تقاضا است؛ هرچه قلب فعالیت بیشتری داشته باشد (مثلاٌ هنگام فعالتهای سنگین بدنی یا اضطراب و تنش)، به خون بیشتری احتیاج خواهد داشت. سرخرگ‌های کرونر باید بتوانند این افزایش نیاز را تأمین کنند و گرنه سلولهای عضله قلب با مشکل روبرو خواهند شد.
دریچه‌های قلب
چهار دریچه موجود در قلب به وسیله یکطرفه باز شدن، آن هم در هنگام نیاز، سبب حفظ حرکت خون در مسیر درست می‌شوند.
جهت داشتن عملکرد مناسب، دریچه باید شکل مناسبی داشته باشد. این دریچه باید به طور کامل باز شده و محکم بسته شود تا هیچگونه نشتی رخ ندهد. چهار دریچه عبارتند از:
- سه لختی
- میترال
- ریوی
- آئورتی
ضربان‌های قلب
قلبی که دارای ضربان است در یک چرخه مداوم منقبض شده و به حالت استراحت در می‌آید. در حین انقباض (سیستول)، بطن‌ها منقبض شده و خون را به درون عروق به سمت ریه‌ها و بدن می‌فرستند. در حین استراحت (دیاستول)، بطن‌ها از خونی که از حفرات بالایی قلب (دهلیزهای چپ و راست) سرا زیر می‌شوند، پر می‌گردند.
سیستم الکتریکی
سیستم عصبی قلب، آن را در حال تپش نگه داشته و تبادل مداوم خون غنی از اکسیژن و خون کم اکسیژن را کنترل می‌کند. این تبادل فرد را زنده نگه می‌دارد.
پالس‌های الکتریکی با شدت بالا در دهلیز راست شروع شده و از طریق مسیرهای اختصاصی به بطن‌ها رسیده تا پیام تپیدن را به قلب برسانند. سیستم هدایتی قلب باعث می‌شود قلب با نظمی عادی و هماهنگ تپش داشته باشد که این وضعیت خون را در گردش نگه می‌دارد.
انواع بیماری‌های قلبی
بیماری قلبی اصطلاحی عمومی است که برای طیف گسترده ای از شرایط قلب مورد استفاده قرار می‌گیرد و میتواند بر روی عضله قلب، دریچه‌ها، عروق و … تا ثیر بگذارد. قلب اساساً پمپ قدرتمند و خستگی ناپذیری است. برخی از بیماری‌های مهم قلبی عبارتند از:
1. بیماری دریچه قلب
2. عفونت قلبی
3. نارسایی قلبی
4. بیماری آترواسکلروز
5. آریتمی‌های قلبی
6. و …
دلایل ایجاد بیماری قلبی عروقی
بیماری دریچه قلب
عوامل بسیاری وجود دارند که سبب بیماری دریچه قلب می‌شوند. ممکن است فرد با یک بیماری دریچه ای متولد شده یا دریچه‌های قلب در اثر شرایطی مانند موارد زیر آسیب بینند:
- تب روماتیسمی
- عفونت‌ها (اندوکاردیت عفونی)
- اختلالات بافت همبند
عفونت قلبی
عفونت‌های قلبی مانند اندوکاردیت هنگامی ایجاد می‌شوند که یک ماده محرک مانند یک باکتری، ویروس یا ماده شیمیایی عضله قلب را آلوده می‌سازد. شایع‌ترین عوامل عفونت قلب شامل موارد زیر می‌شوند:
- باکتری‌ها
- ویروس‌ها
- انگل‌ها
بیماری آترواسکلروز
عوامل ایجادکننده بیماری‌های قلبی، بسته به نوع بیماری، متفاوت هستند. بیماری قلبی عروقی میتواند به مشکلات متفاوت قلب و عروق خونی ارجاع داده شود. این عبارت اغلب به معنی رسیدن آسیب به قلب و عروق خونی، توسط آترواسکلروز ( تصلب شرایین ) می‌باشد.
این بیماری وجود تجمعی از پلاک‌های چربی، در شریان‌های فرد است. تجمع‌های پلاکی سبب ضخیم و سفت شدن دیواره‌های شریان‌ها می‌شود، که این وضعیت میتواند سبب جلوگیری از عبور جریان خونی شود که به سمت بافت‌ها و اعضای بدن در درون شریان‌ها در حال حرکت می‌باشد.
تصلب شرایین و همچنین پیدایش لخته درون رگهای کرونر سبب می‌شود که خونرسانی به سلولهای عضله قلب کاهش یابد. در نتیجه کمبود اکسیژن و مواد غذایی و انباشت مواد زائد در عضله قلب، دردی پدید می‌آید که به «درد قلبی» یا «آنژین صدری» معروف است. اگر سرخرگ کرونر به طور کامل (به وسیله تنگی شدید یا لخته خون) بسته شود، سلولهای قلبی مربوط به حوزه آن سرخرگ خواهند مرد که به این وضعیت «انفارکتوس قلبی» میگویند. گاهی نیز در اثر اختلال شدید و گسترده در کارکرد عضله قلب، مرگ ناگهانی رخ می‌دهد.
همچنین آترواسکلروز رایج‌ترین علت بیماری قلبی عروقی است. این بیماری میتواند توسط مشکلاتی قابل تصحیح مانند رژیم غذایی ناسالم، ورزش نکردن، داشتن اضافه وزن و سیگار کشیدن به وجود آید.
آریتمی‌های قلبی
عوامل رایج ضربان‌های غیر عادی قلب (آریتمی‌ها) یا وضعیت‌هایی که می‌توانند به آریتمی منجر شوند شامل موارد زیر می‌شوند:
- نقایص قلبی مادرزادی که فرد با آنها متولد می‌شود.
- بیماری عروق کرونری
- فشار خون بالا
- دیابت
- سیگار کشیدن
- مصرف بیش از حد الکل یا کافئین
- سو مصرف دارو
- استرس
- برخی داروهای بدون نسخه، داروهای تجویزی، مکمل‌های تغذیه ای و درمان‌هایی که توسط گیاهان دارویی صورت می‌گیرد.
- بیماری دریچه‌های قلب
در شخصی سالم که دارای قلبی عادی و سالم می‌باشد احتمال ابتلا به یک آریتمی کشنده بدون وجود یک عامل آغازگر خارجی (مانند شوک الکتریکی یا استفاده از داروهای غیر قانونی) کم می‌باشد.
این گفته در درجه اول به این دلیل است که قلب یک فرد سالم به هیچ یک از وضعیت‌هایی غیر عادی (مانند وجود ناحیه ای دارای بافت اسکار یا جای زخم) که سبب یک آریتمی می‌شوند مبتلا نمی‌باشد.
با این حال، در قلبی که به یک بیماری مبتلا شده یا شکل آن تغییر کرده است، ممکن است پالس‌های الکتریکی قلب به خوبی شروع نشده یا در سرتاسر قلب گردش نکنند و احتمال ابتلا به آریتمی‌ها بیشتر باشد.
عوارض انواع بیماری قلبی
عوارض انواع بیماری قلبی شامل موارد زیر می‌شوند:
نارسایی قلبی
یکی از رایج‌ترین عوارض بیماری‌های قلبی می‌باشد. نارسایی قلبی هنگامی اتفاق می‌افتد که قلب نمی‌تواند خون کافی را جهت پاسخ گویی به نیازهای بدن پمپاژ کند. نارسایی قلبی میتواند نتیجه انواع مختلفی از بیماری قلبی از جمله نقایص قلبی، بیماری قلبی عروقی، بیماری دریچه‌های قلب، عفونت‌های قلبی یا کاردیومیوپاتی باشد.
حمله قلبی
اگر یک لخته خون سبب انسداد جریان خون عروقی شود که قلب را تغذیه می‌کنند این وضعیت سبب یک حمله قلبی و از بین رفتن یا آسیب رسیدن به یک بخش از عضله قلب می‌شود. تصلب شرایین میتواند سبب یک حمله قلبی شود.
سکته مغزی
عوامل خطری که به بیماری قلبی عروقی ختم می‌شوند، می‌توانند به یک سکته مغزی ایسکمیک نیز منجر شوند. سکته مغزی ایسکمیک هنگامی ایجاد می‌شود که شریان‌هایی که به مغز می‌روند تنگ و یا مسدود شوند که در آن صورت مقدار بسیار کمی خون به مغز می‌رسد. سکته مغزی یک وضعیت پزشکی اورژانسی است. در این وضعیت بافت مغز ظرف چند دقیقه پس از سکته، شروع به مردن می‌کند.
آنوریسم
یک عارضه جدی است که در هر جایی از بدن میتواند اتفاق افتد. آنوریسم یک برآمدگی در دیواره شریان است. اگر آنوریسم پاره شود، فرد ممکن است با یک خونریزی داخلی مهلک مواجه شود.
بیماری شریان محیطی
تصلب شرایین میتواند به بیماری شریان محیطی نیز منجر شود. هنگامی که فرد به بیماری شریان محیطی مبتلا می‌شود اندام‌های انتهایی او (معمولا پاها) جریان خون کافی دریافت نمی‌کنند. این وضعیت سبب ایجاد علائمی می‌شود که قابل توجه‌ترین آنها درد پا در حین راه رفتن (کلادیکیشن) می‌باشد.
ایست ناگهانی قلب
ایست ناگهانی قلب، از دست دادن ناگهانی و غیر منتظره عملکرد قلب، تنفس و هوشیاری است که اغلب توسط آریتمی به وجود می‌آید. ایست ناگهانی قلب وضعیتی اورژانسی است و اگر فورا درمان نشود مهلک بوده و به مرگ ناگهانی قلبی منجر می‌شود.
عوامل خطرزا
عوامل خطر جهت ابتلا به بیماری قلبی شامل موارد زیر می‌شوند:
- سن
افزایش سن، خطر آسیب دیدن و تنگ شدن شریان‌ها و ضعیف و سفت شدن عضله قلب را افزایش می‌دهد.
- جنس
مردان عموما بیشتر در معرض خطر بیماری قلبی هستند. با این حال، خطر ابتلای زنان پس از یائسگی افزایش می‌یابد.
- سابقه خانوادگی
سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری قلبی، خطر ابتلا به بیماری عروق کرونری را افزایش می‌دهد، مخصوصا اگر والدین در سنین پایین به آن مبتلا شده باشند. (قبل از سن 55 سالگی برای مردان خانواده مانند پدر و برادر و 65 سال برای زنان خانواده مانند مادر و خواهر)
- سیگار کشیدن
نیکوتین سبب انقباض عروق می‌شود و مونوکسید کربن میتواند به لایه داخلی آنها آسیب وارد کرده و عروق را بیشتر مستعد تصلب شرایین کند. حملات قلبی در افراد سیگاری بیشتر از افراد غیر سیگاری می‌باشد.
- داروهای مشخص شیمی درمانی و پرتودرمانی جهت درمان سرطان
برخی داروهای مشخص شیمی درمانی و پرتو درمانی می‌توانند خطر ابتلا به بیماری قلبی عروقی را افزایش دهند.
- رژیم غذایی ضعیف
یک رژیم غذایی غنی از چربی، نمک، شکر و کلسترول میتواند در ابتلا به بیماری قلبی دخیل باشد.
- فشار خون بالا
فشار خون بالای کنترل نشده میتواند منجر به ضخیم و سفت شدن شریان‌ها و تنگ شدن عروقی شود که خون در آنها جریان دارد.
- سطوح بالای کلسترول خون
سطوح بالای کلسترول خون میتواند خطر تشکیل پلاک‌ها و ابتلا به تصلب شرایین را افزایش دهد.
- دیابت
دیابت خطر ابتلا به بیماری قلبی را افزایش می‌دهد. هر دوی این وضعیت‌ها عوامل خطر مشترکی مانند اضافه وزن و فشار خون بالا دارند.
- اضافه وزن
اضافه وزن معمولا دیگر عوامل خطر را تشدید می‌کند.
- عدم تحرک فیزیکی
ورزش نکردن نیز با بسیاری از انواع بیماری‌های قلبی و همچنین چندی از عوامل خطر آنها مرتبط است.
- استرس
استرسی که رفع نمی‌شود میتواند به شریان‌ها آسیب رسانده و دیگر عوامل ابتلا به بیماری قلبی را تشدید کند.
- بهداشت ضعیف
نشستن دست‌ها به طور منظم و عدم پرداختن به دیگر عاداتی که می‌توانند از عفونت‌های باکتریایی یا ویروسی جلوگیری کنند میتواند فرد را در معرض خطر عفونت‌های قلبی قرار دهد. مخصوصا اگر فرد از قبل به یک بیماری زمینه ای قلبی مبتلا باشد. سلامت ضعیف دندان‌ها نیز میتواند با بیماری قلبی مرتبط باشد.
علائم و نشانه‌های متفاوت بیماری قلبی
1. زانتوماس
لکه‌های چربی کوچک بر روی پلک‌ها، باسن، آرنج‌ها یا زانوها که به نام زانتوماس نامیده می‌شوند و به خودی خود بی ضرر هستند؛ با این حال، چنین توده‌های چربی ای نشان دهنده وجود بیش از حد کلسترول هستند، آنقدر زیادند، که عروق نمی‌توانند آن را در خود نگه دارند و برای حفظ تعادلشان، آنها را به زیر پوست منتقل می‌کند. بنابراین، عروق خودشان به کمک فوری نیاز دارند.
آنها به احتمال زیاد در حال حاضر مبتلا به آترواسکلروز هستند، که میتواند به مشکلات بزرگ تر قلبی منجر شود.
2. خمیازه کشیدن در حین فعالیت‌های ورزشی
هنگامی که بدن عرق می‌کند، از طریق تبخیر رطوبت از سطح پوست خنک می‌شود با این حال، بدن ما دارای راههای دیگری برای خنک کردن خود نیز می‌باشد، مانند خمیازه، که کمک می‌کند تا بدن با اکسیژن اشباع شود و درجه حرارت در سر کاهش یابد. اگر مکانیزم‌های طبیعی تنظیم گرمای بدن، نتواند برطرف شود، در طی ورزش نیز ما خمیازه میکشیم.دلایل اختلال در کار تنظیم حرارت میتواند، متنوع باشد و یکی از آنها بیماری قلبی است.
3. بوی ناخوشایند دهان
التهاب لثه یا بیماری پریودنتالی می‌توانند، منجر به بوی ناخوشایند دهان و حتی از دست دادن دندان شوند اما این تنها عواقب ناگوار التهاب لثه ای نیست. مطالعات جدید نشان می‌دهد که، ارتباطی بین بیماری لثه و بیماری قلبی وجود دارد واقعیت این است که باکتری‌های موجود در لثه‌های ملتهب، میتواند به سیستم قلبی عروقی وارد شوند و موجب التهابات در آنجا نیز شوند. خطر ابتلا به بیماری قلبی در بیماران مبتلا به پریودونتیت 20% بیشتر است.
4. لب‌های آبی و کبود
حتی یک فرد سالم، لبهایش میتواند به آبی رنگ متمایل شود، برای مثال، اگر هوا بسیار سرد باشد یا در ارتفاع بالایی قرار داشته باشد. از لحاظ فیزیولوژیکی، این به دلیل سخت شدن گردش خون و کمبود موقتی اکسیژن است اگر لب‌ها بدون هیچ علت ظاهری آبی شوند، پس مشکلی در جریان خون بدن وجود دارد حتما برای بررسی قلبی و عروق خونی خود به متخصص قلب بروید.
5. تغییر شکل ناخن‌ها
اگر ناخن‌ها شروع به ضخیم شدن و گرد شدن کردن، حتما به آنها بیشتر دقت کنید این نوع تغییرات از مشکلات رگهای خونی حرف می‌زنند به احتمال زیاد، خون رسانی به مقدار مناسب به نوک انگشتانتان نمی‌رسد در این وضعیت، سلولهای ناخن صفحات رشد خود را تقویت می‌کنند، و سعی می‌کنند تا این مشکل را حل کنند.
نشانه‌های رایج بیماری قلبی که پزشکان را راهنمایی می‌کند
ناراحتی شدید معده
تحقیقات نشان داده اند که برخی از زنان چند روز قبل از حمله قلبی مشکلات سوءهاضمه داشته اند و نمی‌دانستند که مشکلات هاضمه ای را با حملات قلب ارتباط دهند بنابراین دنبال راه حل و درمان نمی‌باشند.
گیجی و کسالت
احساس گیجی، سردرگمی یا کسل بودن می‌توانند نشانه انسداد یا مشکلات مربوط به درچه قلب باشند مخصوصاً اگر این موارد با احساس لرزش (نبض تند) در قلب همراه باشد.
تنفس کوتاه
اگر فعالیت سبک باعث از بین رفتن تنفس شما می‌شودباید بدانید که این یک مشکل اساسی است.باید توانایی و فعالیت امروزه خود را با یک یا 2 سال قبل مقایسه کنید اگر متوجه تغییرات اساسی در تنفس و توانایی بدن خود شدید، این میتواند علامت شروع یک اتفاق مهم باشد. از طرفی مشکلات تنفسی که حتی هنگام دراز کشیدن سراغ شما می‌آیند، جدی بوده و در آینده مشکل ساز خواهند بود و البته میتواند نشانه مشکلات دریچه قلب باشد پس حتما با پزشک مشورت کنید.
درد قفسه سینه
شاید یکی از رایج‌ترین نشانه‌های بیماری قلبی فشار شدید در قفسه سینه مانند احساس وجود یک شئ سنگین بر روی سینه است. این درد گاهی به شانه‌ها، بازو، گردن و فک هم گسترش پیدا می‌کند. درد قفسه سینه بعد یا حین انجام فعالیت روزانه یا استرس، میتواند یک سیگنال برای مشکلات گردش خون باشد.
حالاتی شبیه آنفلانزا
احساس تهوع یا خستگی، تجربه سرما خوردگی و عرق سرد و مرطوب می‌توانند نشانه‌های جریان خون ناکافی باشند و از نشانه‌های اولیه بیماری قلبی.
خستگی یا بی خوابی
یکی از مواردی که افراد دچار مشکل قلبی بعد از تشخیص مطرح کردند مشکل بی خوابی و خستگی است.
زندگی با بیماری قلبی
اکثر انواع بیماری‌های قلبی مزمن بوده و آرام آرام رشد می‌کنند. این بیماری‌های قلبی با نشانه‌های کوچکی شروع شده و کم کم شدید می‌شوند. در اکثر افراد با شروع بیماری قلبی فرد نشانه‌هایی از قبیل خستگی، تنگی نفس، تورم مچ پا، احتباس مایعات و سایر نشانه‌ها حس می‌کند. تغییر سبک زندگی (برای مثال داشتن کپسول اکسیژن در خانه و یا کم کردن فعالیت) یا جراحی و یا حتی پیوند قلب برای فرد بیمار ممکن است لازم باشد.
درمان دارویی بیماری قلبی
این درمان شامل استفاده از داروهایی که به کاهش شدت بیماری و آسیب آن کمک می‌کند، می‌باشد. این داروها شامل:
- داروهای کاهنده فشارخون
- داروهای کاهنده تپش قلب
- داروهای کاهنده کلسترول خون
- داروهایی برای ثبات بخشیدن به ضربان قلب
- داروهایی برای جلوگیری از لخته شدن خون در عروق کرونر
- داروهایی برای بهبود بخشیدن به پمپاژ خون در بدن فرد مبتلا به بیماری قلبی
سایر راههای درمان بیماری قلبی شامل آنژیوپلاستی، جراحی بای پس و یا سایر جراحی‌ها می‌باشد.
تهیه و تنظیم :
نشاط خسروی
منبع :
https://www.nhs.uk
اشتراک‌گذاری
