با بیماری پارکینسون بیشتر آشنا شویم

ماه آوریل، ماه آگاهی از بیماری پارکینسون بررسی کلی

بیماری پارکینسون یک اختلال پیشرونده سیستم عصبی است که بر حرکت تأثیر می‌گذارد. علائم آن به تدریج شروع می‌شود، گاهی اوقات فقط با یک لرزش که به سختی قابل مشاهده است. شایع‌ترین علائم آن لرزش است، اما این اختلال معمولاً باعث سفتی یا کند شدن حرکت نیز می‌شود.

در مراحل اولیه بیماری پارکینسون ممکن است: صورت شما کمی حالت داشته باشد و یا اصلا حالت ظاهری نداشته باشد. هنگام راه رفتن دستان شما نوسان نداشته باشد. گفتار شما شل شود. به خاطر داشته باشید که علائم بیماری پارکینسون با پیشرفت شرایط و گذشت زمان بدتر می‌شود.

اگرچه بیماری پارکینسون قابل درمان نیست، اما داروها ممکن است علائم شما را به میزان قابل توجهی بهبود بخشند. گاهی اوقات، پزشک شما ممکن است جراحی را برای تنظیم مناطق خاصی از مغز و بهبود علائم شما پیشنهاد دهد.

علائم و نشانه‌های بیماری پارکینسون می‌تواند برای همه متفاوت باشد. علائم اولیه ممکن است خفیف بوده و مورد توجه قرار نگیرند. علائم اغلب از یک طرف بدن شما شروع شده و معمولاً در آن طرف حتی پس از شروع علائم در هر دو طرف بدن، بدتر می‌شود.

علائم و نشانه‌های پارکینسون ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• لرزش: لرزش معمولاً از یک اندام، اغلب دست یا انگشتان شما شروع می‌شود. شما ممکن است انگشت شست و سبابه خود را به عقب و جلو بمالید. و هنگام استراحت دست شما می‌لرزد.
• کُندی حرکت (Bradykinesia): با گذشت زمان، بیماری پارکینسون ممکن است حرکت شما را کند کرده و کارهای ساده را دشوار کند. هنگام راه رفتن ممکن است قدم‌های شما کوتاه شود، برخاستن از صندلی دشوار باشد و هنگام راه رفتن ممکن است پاهایتان را بر روی زمین بکشید.
• سختی عضلات: سفتی عضله ممکن است در هر قسمت از بدن شما ایجاد شود. عضلات سفت می‌توانند دردناک باشند و دامنه حرکتی شما را محدود کنند.
• عدم تعادل: حالت بدن شما ممکن است خم شود، یا در نتیجه بیماری پارکینسون مشکلات تعادل داشته باشید.
• از دست دادن حرکات ناخودآگاه: ممکن است توانایی انجام حرکات ناخودآگاه، از جمله چشمک زدن، لبخند زدن یا نوسان دستان هنگام راه رفتن را از دست بدهید.
• تغییر گفتار: شما ممکن است قبل از صحبت کردن فکر کنید، به آرامی یا سریع صحبت کنید، بد دهنی کرده یا در صحبت فاصله بیندازید. گفتار شما ممکن است بیشتر یکنواخت باشد تا اینکه عطف‌های معمول را داشته باشد.
• تغییر نوشتار: ممکن است نوشتن برایتان سخت شود و نوشته‌های شما کم به نظر برسد.

در صورت داشتن هر یک از علائم مرتبط با بیماری پارکینسون، نه تنها برای تشخیص بیماری بلکه برای جلوگیری کردن از سایر علائم به پزشک خود مراجعه کنید.

در بیماری پارکینسون، سلولهای عصبی خاصی در مغز به تدریج تجزیه یا از بین می‌روند. بسیاری از علائم به دلیل از دست دادن سلول‌های عصبی است؛ که یک پیام رسان شیمیایی به نام دوپامین در مغز شما ایجاد می‌کند. وقتی سطح دوپامین کاهش می‌یابد، باعث فعالیت غیرطبیعی مغز شده و منجر به اختلال در حرکت و سایر علائم بیماری پارکینسون می‌گردد.

علت بیماری پارکینسون ناشناخته است، اما به نظر می‌رسد عوامل مختلفی در این امر نقش دارند، از جمله:

• ژنتیک: محققان جهش‌های ژنتیکی خاصی را شناسایی کرده اند که می‌تواند باعث بیماری پارکینسون شود. اما این مورد غیر معمول است؛ به جز در موارد نادری که بسیاری از اعضای خانواده مبتلا به بیماری پارکینسون باشند.

با این حال، به نظر می‌رسد برخی تغییرات ژنتیکی خطر ابتلا به بیماری پارکینسون را افزایش می‌دهند.

• محرک‌های محیطی: قرار گرفتن در معرض سموم خاص یا عوامل محیطی ممکن است خطر ابتلا به بیماری پارکینسون را افزایش دهد، اما خطر آن نسبتاً ناچیز است.

محققان همچنین متذکر شده اند که بسیاری از تغییرات در مغز افراد مبتلا به بیماری پارکینسون رخ می‌دهد، هرچند دلیل وقوع این تغییرات مشخص نیست.

عوامل خطرساز برای بیماری پارکینسون عبارتند از:

• سن: جوانان به ندرت بیماری پارکینسون را تجربه می‌کنند. این بیماری معمولا در اواسط یا اواخر عمر فرد شروع می‌شود و خطرات آن با بالا رفتن سن، افزایش می‌یابد. افراد معمولاً در حدود 60 سالگی یا بالاتر به این بیماری مبتلا می‌شوند.
• وراثت: داشتن رابطه خویشاوندی با فرد مبتلا به پارکینسون، می‌تواند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهد. با این حال، احتمال خطر آن همچنان ناچیز است؛ مگر اینکه بستگان زیادی در خانواده شما به بیماری پارکینسون مبتلا باشند.
• جنسیت: مردان بیش از زنان به پارکینسون مبتلا می‌شوند.
• قرار گرفتن در معرض سموم: قرار گرفتن مداوم در معرض سموم آفت کش ممکن است خطر ابتلا به بیماری پارکینسون را تا حدودی افزایش دهد.

بیماری پارکینسون اغلب با این مشکلات جانبی همراه است که ممکن است قابل درمان باشند:

• مشکلات شناختی: ممکن است به مشکلات شناختی (زوال عقل) و مشکلات فکری دچار شوند. این موارد معمولاً در مراحل بعدی بیماری پارکینسون اتفاق می‌افتد. چنین مشکلات شناختی پاسخ چندانی به داروها نمی‌دهد.
• افسردگی و تغییرات عاطفی: گاهی در مراحل ابتدایی بیماری، ممکن است افسردگی را تجربه کنند. در صورتی که تحت درمان افسردگی قرار گیرند، بهتر می‌توانند با سایر چالش‌های پارکینسون روبرو شوند.

همچنین ممکن است تغییرات عاطفی دیگری مانند ترس، اضطراب یا از دست دادن انگیزه را تجربه کنند. پزشکان ممکن است برای درمان این علائم داروهایی تجویز کنند.

• مشکلات بلع: با پیشرفت بیماری، ممکن است در بلع دچار مشکل شوند. بزاق ممکن است به دلیل کند شدن بلع در دهان فرد جمع شده و منجر به ریختن آب دهان شود.
• مشکلات جویدن و غذا خوردن: بیماری پارکینسون در مراحل آخر بر روی عضلات دهان فرد تأثیر می‌گذارد و جویدن را دشوار می‌کند. این موضوع می‌تواند منجر به خطر خفگی و تغذیه نامناسب شود.
• مشکلات خواب و اختلالات خواب: افراد مبتلا به بیماری پارکینسون اغلب دچار مشکلات خواب از جمله بیدار شدن مکرر در طول شب، بیدار شدن زود هنگام یا به خواب رفتن در طول روز هستند.

همچنین ممکن است اختلال حرکت سریع چشم در خواب را تجربه کنند. داروها ممکن است به این مشکلات خواب کمک کنند.

• مشکلات مثانه: بیماری پارکینسون ممکن است باعث مشکلات مثانه مانند عدم توانایی کنترل ادرار یا اختلال در ادرار کردن شود.
• یبوست: بسیاری از مبتلایان به بیماری پارکینسون به یبوست مبتلا می‌شوند که علت اصلی آن کاهش سرعت دستگاه گوارش است.

سایر عوارض

• تغییرات فشار خون: هنگام ایستادن به دلیل افت ناگهانی فشار خون (افت فشار خون ارتواستاتیک) ممکن است احساس سرگیجه یا سبکی سر داشته باشند.
• اختلال بویایی: ممکن است در حس بویایی خود دچار مشکل شوند. همچنین ممکن است در تشخیص بوهای خاص یا تفاوت بین بوها مشکل داشته باشند.
• خستگی: بسیاری از افراد مبتلا به بیماری پارکینسون به خصوص در اواخر روز، انرژی خود را از دست می‌دهند و احساس خستگی می‌کنند. علت آن هنوز مشخص نیست.
• درد: برخی از افراد مبتلا به بیماری پارکینسون، در نواحی خاصی از بدن یا در سراسر بدنشان احساس درد دارند.
• اختلالات جنسی: برخی افراد مبتلا به بیماری پارکینسون دچار کاهش میل جنسی می‌شوند.

از آنجا که علت پارکینسون ناشناخته است، روش‌های اثبات شده برای پیشگیری از این بیماری نیز به عنوان یک معما باقی مانده است.

برخی تحقیقات نشان می‌دهند که ورزش منظم هوازی ممکن است احتمال ابتلا به بیماری پارکینسون را کاهش دهد.

سایر تحقیقات نشان می‌دهند افرادی که کافئین مصرف می‌کنند – که در قهوه، چای و نوشابه یافت می‌شود – کمتر از کسانی که کافئین مصرف نمی‌کنند به بیماری پارکینسون مبتلا می‌شوند. چای سبز نیز به کاهش خطر ابتلا به بیماری پارکینسون کمک می‌کند. با این حال، هنوز شواهد کافی برای تأثیر نوشیدن نوشیدنی‌های کافئین دار به منظور محافظت در برابر پارکینسون وجود ندارد.

تهیه و تنظیم: نگین غفوری – دانشجوی مهندسی پزشکی

منبع: www.mayoclinic.org