انواع اختلالات روانی را بشناسید

اختلالات و بیماری‌های روانی انواع مختلفی دارند که بعضی از آن‌ها در جامعه شایع‌تر بوده و فراوانی بیشتری دارند. از جمله بیماری‌های روانی شایع می‌توان به افسردگی و اختلالات اضطرابی اشاره کرد که در هر دو جنس زن و مرد مشاهده می‌شود و بیشترین درصد مراجعه به روانشناس و کلینیک‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. افرادی که در یک جامعه زندگی می‌کنند به دلایل مختلف مانند ژنتیک، تاثیر محیط و عوامل خانوادگی ممکن است مبتلا به بیماری‌های روانی شوند.

لیست زیر علی رغم دربرنداشتن همه ی اختلالات روانی، دربردارنده ی شماری از مهم‌ترین دسته‌های اختلالات توصیف شده در دفترچه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM) است. آخرین نسخه کتابچه راهنمای تشخیصی DSM-5 است و در ماه مه 2013 منتشر شد. DSM یکی از پرکاربردترین سیستم‌های طبقه بندی اختلالات روانی است و معیارهای تشخیصی استاندارد را ارائه می‌دهد.

1. اختلالات تکوین عصبی

اختلالات تکوین عصبی از جمله مواردی هستند که به طور معمول در دوران نوزادی، کودکی یا بزرگسالی تشخیص داده می‌شوند. این اختلالات روانی شامل موارد زیر است:

کم توانی ذهنی

این اختلال که گاهاً تحت عنوان اختلال تکوینی ذهنی از آن یاد می‌شود، قبلا به عنوان عقب ماندگی ذهنی مطرح می‌شد. این نوع اختلال رشد از پیش از 18 سالگی آغاز می‌شود و با نقص عملکردهای ذهنی و رفتارهای متناسب با آن‌ها مشخص می‌شود.

محدودیت‌های عملکرد ذهنی اغلب با کمک تست‌های ضریب هوشی مشخص می‌شوند و ضریب هوشی پایین تر از 70 اغلب نشانگر وجود محدودیت است. رفتارهای انطباقی مهارت‌های عملی و روزمره مانند خود مراقبتی، تعامل اجتماعی و مهارت‌های زندگی را شامل می‌شود.

اختلال اوتیسم

این اختلال با نقایص دائمی تعامل و ارتباطات اجتماعی در جنبه‌های مختلف زندگی و همچنین الگوهای رفتارهای محدود و تکراری مشخص می‌شود. DSM بیانگر این است که علائم اختلال طیف اوتیسم باید در دوره اولیه رشد وجود داشته باشد و این علائم باید در جنبه‌های مهم زندگی از جمله عملکرد اجتماعی و شغلی اختلال قابل توجهی ایجاد کند.

اختلال بیش فعالی – کمبود توجه (ADHD)

ADHD با بروز دائمی بیش فعالی-تکانشگری و یا کم توجهی که با انجام کارها در تداخل است و خود را در دو یا چند موقعیت مانند خانه، محل کار، مدرسه و موقعیت‌های اجتماعی نشان می‌دهد مشخص می‌شود. بر اساس اظهارات DSM-5 چندین مورد از این علائم باید قبل از سن 12 سالگی وجود داشته باشد و این علائم باید اثر گذاری منفی بر فعالیت‌های اجتماعی، شغلی یا دانشگاهی داشته باشند.

2. اختلال دو قطبی و اختلالات مرتبط

تشخیص اختلال دو قطبی با وجود تغییر در خلق و خو و همچنین تغییر در فعالیت و سطح انرژی صورت می‌گیرد. این اختلال اغلب شامل تغییرات احساسی بین حالت‌های سرخوشی و دوره‌های افسردگی است. چنین حالت‌های سرخوشی می‌تواند به عنوان شیدایی (مانیا) یا نیمه شیدایی (هیپومانیا) تشخیص و اعلام شود.

شیدایی

این حالت با دوره مشخصی از حالات سرخوشی، خوشحالی و تحریک پذیری و افزایش فعالیت و انرژی خود را نشان می‌دهد. گاهی اوقات این دوره‌های شیدایی با احساس پریشانی، تحریک پذیری و اعتماد به نفس بیش از حد مشخص می‌شوند. افرادی که تحت دوره شیدایی قرار می‌گیرند، مستعد انجام فعالیت‌هایی هستند که ممکن است عواقب منفی دراز مدتی مانند قمار و ولخرجی را نیز در پی داشته باشد.

دوره‌های افسردگی

این دوره‌ها با احساس افسردگی یا بد خلقی همراه با عدم علاقه به انجام کارها قابل تشخیص اند و ممکن است احساس گناه، خستگی، و عصبانیت را نیز دربر گیرند. افراد مبتلا به اختلال دوقطبی در طول دوره افسردگی ممکن است علاقه خود را نسبت به انجام فعالیت‌هایی که پیش از این از آن‌ها لذت می‌بردند از دست بدهند، مشکلات خواب داشته باشند و یا حتی به خودکشی فکر کنند.

تأخیر کلی رشد

این تشخیص درمورد نا توانایی‌های رشدی کودکان زیر 5 سال سن صدق می‌کند. این تأخیرها مربوط به مهارت‌های شناختی، عملکرد اجتماعی، گفتاری، زبانی و حرکتی است.

این موضوع عموماً به عنوان تشخیص موقت برای کودکانی مطرح می‌شود که هنوز خردسال اند و آزمون‌های IQ آن‌ها استاندارد است. هنگامی که کودکان به سن و سالی رسیدند که قادر به انجام یک تست هوش استاندارد باشند، ممکن است وجود ناتوانی ذهنی در آن‌ها تشخیص داده شود.

اختلالات ارتباطی

این اختلالات مواردی هستند که توانایی عملکرد، درک یا تشخیص زبان و گفتار را تحت تأثیر قرار می‌دهند. DSM-5 چهار نوع مختلف از اختلالات ارتباطی را مشخص می‌کند: اختلال زبان، اختلال صدای گفتار، اختلال فصاحت گفتار (لکنت زبان) و اختلال ارتباط اجتماعی(عملی).

هر دوی این دوره‌های شیدایی و افسردگی می‌توانند هم برای فردی که این نشانه‌ها را تجربه می‌کند و هم خانواده، دوستان و سایر نزدیکان که شاهد این رفتارها و حالت‌های روحی هستند، ترسناک باشد. خوشبختانه درمان‌های مناسب و مؤثر، که اغلب شامل داروها و روان درمانی می‌شوند، می‌توانند به بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی در کنترل موفق این علائم کمک کنند.

در مقایسه با نسخه قبلی DSM، معیارهای دوره‌های شیدایی و نیمه شیدایی DSM-5 شامل افزایش تمرکز بر تغییرات سطوح انرژی و فعالیت و همچنین تغییرات خلق و خوی است.

3. اختلالات اضطرابی

اختلالات اضطرابی مواردی هستند که با ترس بیش از حد و مداوم، نگرانی، اضطراب و اختلالات رفتاری مرتبط با آن تشخیص داده می‌شوند. ترس واکنش احساسی به یک تهدید است، چه آن تهدید واقعی باشد وچه تصور شود. اضطراب پیش بینی تهدیدی است که ممکن است در آینده روی دهد. انواع اختلالات اضطرابی عبارتند از:

اختلال اضطراب فراگیر (GAD)

این اختلال با نگرانی بیش از حد در مورد وقایع روزمره مشخص می‌شود. در حالی که برخی از استرس و نگرانی‌ها یک جزء معمول و حتی شایع زندگی بشمار می‌روند، GAD نگرانی است که آنقدر زیاد است که سلامت و عملکرد فرد را با اختلال روبرو می‌کند.

آگورافوبیا (ترس از مکان‌های شلوغ)

این وضعیت با ترس از طیف وسیعی از مکان‌های عمومی خود را نشان می‌دهد. افرادی که این اختلال را تجربه می‌کنند اغلب می‌ترسند که در شرایطی که امکان فرار دشوار است، دچار وحشت زدگی یا حمله پانیک شوند.

به دلیل این ترس، افراد مبتلا به آگورافوبیا اغلب از موقعیت‌هایی که ممکن است منجر به تحریک حمله پانیک شوند، دوری می‌کنند. در برخی موارد، این رفتار اجتنابی ممکن است به جایی برسد که فرد حتی نتواند از خانه خود خارج شود.

اختلال اضطراب اجتماعی

اختلال اضطراب اجتماعی نوعی اختلال روانی نسبتاً شایع است که ترس غیر منطقی از مورد اشاره یا قضاوت گرفتن را شامل می‌شود. اضطراب ناشی از این اختلال می‌تواند تأثیر عمده ای بر زندگی فرد داشته باشد و حضور در مدرسه، محل کار و سایر اماکن اجتماعی را دشوار سازد.

فوبیاهای خاص

این ترس‌ها شامل ترس شدید از یک شی یا موقعیت خاص در محیط هستند. نمونه‌هایی از شایع‌ترین انواع ترس‌های خاص شامل ترس از عنکبوت، ترس از ارتفاع و یا ترس از مارها هستند.

چهار نوع اصلی فوبیاهای خاص شامل حوادث طبیعی (رعد و برق، گردباد)، پزشکی (اقدامات پزشکی و دندانپزشکی، تجهیزات پزشکی)، حیوانات (سگ‌ها، مارها، حشرات) و موقعیتی (فضاهای کوچک، خانه خالی، رانندگی) هستند. افراد ممکن است هنگام مواجهه با موضوع یا موقعیت فوبیک، حالت تهوع، لرزش، افزایش ضربان قلب و حتی ترس از مرگ را تجربه کنند.

اختلال هراس (پانیک)

این اختلال روانی با حملات هراس انگیزی که اغلب بطور ناگهانی بروز می‌یابند و هیچ دلیلی برای بروز آن‌ها وجود ندارد، تشخیص داده می‌شود؛ به همین دلیل، افراد مبتلا به این اختلال عصبی اغلب با اضطراب و نگرانی در مورد احتمال بروز حمله پانیک بسر می‌برند.

افراد مبتلا به این اختلال ممکن است از قرارگیری در موقعیت‌ها و وضعیت‌هایی که حملات در گذشته در آن رخ داده است و یا مکان‌هایی که احتمال رخداد این واقعه در آن‌ها در آینده وجود دارد، اجتناب کنند. این ممکن است اختلالات قابل توجهی در بسیاری از زمینه‌های زندگی روزمره ایجاد کند و انجام کارهای روزمره را دشوار سازد.

اختلال اضطراب جدایی

این وضعیت نوعی اختلال اضطراب است که شامل ترس یا اضطراب بیش از حد ناشی از جدا شدن از شخصیت‌های دلبسته (مورد علاقه) می‌شود. افراد اغلب با ایده اضطراب جدایی آشنا هستند چرا که این ترس به جدا شدن کودکان از پدر و مادرشان بر می‌گردد، با این حال بچه‌های بزرگ تر و بزرگسالان نیز ممکن است آن را تجربه کنند.

تشخیص ابتلا به اختلال اضطراب جدایی در زمانی که شدت بیش از حد علائم منجر به بروز اختلال در فعالیت‌های طبیعی شود، گذاشته می‌شود. این نشانه‌ها شامل ترس شدید از دور بودن از شخصیت مراقب و دلبسته هستند. فرد مبتلا به این علائم ممکن است به منظور ماندن در کنار شخصیت وابسته به وی، از خارج شدن از خانه، یا رفتن به مدرسه، یا ازدواج کردن اجتناب کند.

در نظرسنجی که در آرشیو روانپزشکی عمومی منتشر شده است، تخمین زده شد که حدود 18 درصد از بزرگسالان آمریکایی حداقل از یک اختلال اضطراب رنج می‌برند.

4. اختلالات مربوط به استرس

ضربه روحی و اختلالات ناشی از عوامل استرس زا قرار گیری در معرض یک واقعه استرس زا یا آسیب زا را شامل می‌شوند. اختلالات موجود در این گروه عبارتند از:

اختلال استرس حاد

اختلال استرس حاد با وجود اضطراب شدید تا یک ماه پس از مواجهه با حادثه منجر به حادثه خود را نشان می‌دهد. فجایع طبیعی، جنگ، تصادف و شاهد مرگ بودن از جمله نمونه‌های حوادث ناگوار هستند.

در نتیجه ی این اختلال، فرد ممکن است علائم گسستی چون حس تغییر واقعیت، ناتوانی در به خاطر آوردن جنبه‌های مهم رویداد، و فلاشبک (گذشته نمایی) های واضح چنان که گویی این رویداد در حال تکرار است، را تجربه کند. علایم دیگر می‌تواند شامل کاهش حساسیت عاطفی، یادآوری خاطرات دردناک، و بروز مشکل در تجربه احساسات مثبت باشد.

اختلال سازگاری

اختلالات سازگاری می‌تواند به صورت واکنش به یک تغییر ناگهانی مانند طلاق، از دست دادن شغل، پایان یافتن یک رابطه صمیمانه، یک تغییر، یا برخی آسیب‌ها یا نا امیدی رخ دهد. این نوع اختلال روان شناختی می‌تواند کودکان و بزرگسالان را روی دهد و با علائمی از قبیل اضطراب، تحریک پذیری، حالت افسردگی، نگرانی، نا امیدی و احساس انزوا خود را نشان می‌دهد.

اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)

PTSD ممکن است بعد از رویارویی فرد با مرگ واقعی یا تهدید آمیز، آسیب جدی یا خشونت جنسی ایجاد شود. علائم PTSD شامل دوره‌های عود یا تجربه مجدد این رویدادها، اجتناب از مواردی که موجب یادآوری این رویدادها می‌شوند، احساس بروز حمله و داشتن افکار منفی هستند.

کابوس‌ها، فلاش بک‌ها، عصبانیت‌های شدید، مشکل در تمرکز، پاسخ‌های تکانشی شدید و مشکل در به یاد آوردن جنبه‌های این رویداد، تنها چند علائم احتمالی است که ممکن است در افراد مبتلا به PTSD دیده شوند.

اختلال دلبستگی واکنشی

اختلال دلبستگی واکنشی می‌تواند در نتیجه عدم ایجاد روابط و دلبستگی‌های سالم کودکان با مراقبان بزرگسال در طی چند سال اول کودکی ایجاد شود. علائم این اختلال عبارت است از فاصله گرفتن از مراقبین بزرگسال و اختلالات اجتماعی و عاطفی که ناشی از الگوهای مراقبت و بی توجهی نادرست هستند.

5- اختلالات گسستگی

اختلالات گسستگی اختلالات روانشناختی هستند که منجر به گسست یا وقفه در جنبه‌های آگاهی، از جمله هویت و حافظه می‌شود.

آمنزیای گسسته (فراموشی تجزیه ای)

این اختلال شامل از دست دادن موقتی حافظه در نتیجه گسستگی است. در بسیاری از موارد، این از دست دادن حافظه که ممکن است تنها برای دوره ای کوتاه یا سال‌های طولانی ادامه یابد، نتیجه برخی از آسیب‌های روانی است.
فراموشی تجزیه ای بسیار فراتر از فراموشی ساده است. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است جزئیاتی از وقایع را به یاد آورند، اما ممکن است تا مدت زمان مشخصی جزئیات دیگری را به خاطر نیاورند.

اختلال هویت تجزیه ای

اختلال هویت تجزیه ای که پیش از این تحت عنوان اختلال شخصیت چندگانه شناخته می‌شد، شامل وجود دو یا چند هویت یا شخصیت متفاوت است. هر یک از این شخصیت‌ها روش ارتباط و تعامل با محیط خاص خود را دارند. افراد مبتلا به این اختلال با تغییراتی در رفتار، حافظه، ادراک، پاسخ عاطفی و آگاهی همراه هستند.

اختلال شخص زدایی – واقعیت زدایی

اختلال شخص زدایی – واقعیت زدایی با تجربه حس بیرون بودن از بدن خود (شخص زدایی) و جدا شدن از واقعیت (واقعیت زدایی) مشخص می‌شود. افراد مبتلا به این اختلال غالباً حس غیر واقعی بودن و عدم ارتباط غیر ارادی از خاطرات، احساسات و آگاهی خود را دارند.

6. اختلالات روان تنی

این دسته از اختلالات که پیش از این با عنوان اختلالات سوماتوفرم از آن‌ها یاد می‌شد، در حال حاضر به عنوان علائم جسمی و اختلالات مرتبط شناخته می‌شوند. اختلالات روان تنی گروهی از اختلالات روانشناختی هستند که علائم جسمی واضحی که ممکن است دلیل جسمی قابل تشخیصی نداشته باشد را دربر می‌گیرند.

در مقایسه با روش‌های پیشین توصیف این اختلالات که مبتنی بر فقدان توضیح پزشکی برای علایم فیزیکی بودند، تشخیص فعلی بر افکار، احساسات و رفتارهای غیر طبیعی که در پاسخ به این نشانه‌ها رخ می‌دهند، تاکید می‌کند. اختلالاتی که در این دسته قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:

اختلال علائم جسمانی

اختلال علائم جسمانی شامل درگیری ذهنی با علایم فیزیکی است که انجام فعالیت‌های طبیعی و معمول را دشوار می‌سازد. این درگیری ذهنی با علائم، منجر به پریشانی عاطفی و مشکل در کنار آمدن با زندگی روزمره می‌شود.

نکته ای که حائز اهمیت است این است که علائم جسمی نشانگر تشدید درد جسمی، خستگی یا سایر علائم در فرد نیستند. در این شرایط، علائم جسمی آنقدر واقعی نیستند که زندگی فرد را مختل می‌کنند.

اختلال اضطراب بیماری

اختلال اضطراب بیماری با نگرانی بیش از حد در مورد داشتن یک وضعیت پزشکی تشخیص داده نشده خود را نشان می‌دهد. افرادی که از این اختلال روانی رنج می‌برند، نگرانی بیش از حدی در مورد عملکرد و حس بدن خود دارند و باور دارند که به یک بیماری جدی مبتلا هستند و یا به آن مبتلا خواهند شد و به نتیجه منفی تست‌های پزشکی اطمینان ندارند.

این درگیری ذهنی منجر به اضطراب و پریشانی قابل توجه شده و با اقداماتی مانند انجام آزمایشات پزشکی- درمانی و اجتناب از موقعیت‌های دربر دارنده خطر برای سلامتی همراه است.

اختلال تبدیلی

اختلال تبدیلی شامل تجربه علائم حرکتی یا حسی است که توجیه عصبی یا پزشکی متناسبی ندارند. در بسیاری از موارد، این اختلال بدنبال یک آسیب جسمی واقعی یا استرس زا که منجر به یک واکنش روانی و عاطفی می‌شود، روی می‌دهد.

اختلال ساختگی

احتلال ساختگی که پیش از این دارای دسته مختص به خود بود، در حال حاضر در گروه علائم جسمی و اختلالات مرتبط DSM-5 دسته بندی می‌شود. اختلال ساختگی زمانی روی می‌دهد که فرد به عمد علائم بیماری شبیه سازی، اغراق یا ایجاد می‌کند. سندرم مونشهاوزن، که در آن افراد برای جلب توجه خود را بیمار می‌کنند، یکی از اشکال شدید این بیماری است.

7. اختلالات تغذیه ای

اختلالات تغذیه ای با نگرانی‌های وسواسی در مورد وزن و الگوهای تغذیه ای مخرب که دارای تأثیر منفی بر سلامت روح و جسم هستند، خود را نشان می‌دهند. در این نوشته در مورد علائم اختلال خوردن صحبت کردیم. اختلالات تغذیه ای و غذایی که پیش از این برای تشخیص در دوران نوزادی و کودکی استفاده می‌شدند، در انواع اختلالات تغذیه ای DSM-5.8 قرار می‌گیرند و شامل موارد زیر هستند:

بی اشتهایی عصبی

بی اشتهایی عصبی با مصرف محدود مواد غذایی مشخص می‌شود و منجر به کاهش وزن و وزن بسیار پایین بدن می‌شود. افراد مبتلا به این اختلال دچار نگرانی و ترس از افزایش وزن و همچنین تصور اشتباه از ظاهر و رفتار خود هستند.

پر اشتهایی عصبی

پر اشتهایی عصبی شامل مصرف بیش از حد، و سپس اقدامات شدید برای جبران این زیاده روی است. این رفتارهای جبرانی ممکن است شامل تحریک عمدی استفراغ، سوء مصرف ملین یا داروهای دیورتیک و ورزش بیش از حد باشد.

اختلال نُشخوار

اختلال نشخوار با بالا آوردن مواد غذایی که قبلاً جویده یا بلع شده به منظور بیرون ریختن یا بلع مجدد آن تشخیص داده می‌شود. بیشتر مبتلایان به این اختلال کودکان یا بزرگسالانی هستند که دارای تاخیر رشد یا ناتوانی ذهنی نیز می‌باشند.

مشکلات دیگری که ممکن است در اثر این رفتار روی دهند شامل پوسیدگی دندان، زخم مری و سوء تغذیه هستند.

اختلال پایکا (Pica)

پایکا شامل ولع و مصرف مواد غیر غذایی مانند خاک، رنگ و صابون است. این اختلال عمدتاً کودکان و افراد دارای ناتوانی رشدی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

اختلال پر خوری افراطی

اختلال پر خوری افراطی اولین بار در DSM-5 مطرح شد و شامل دوره‌هایی از پرخوری است که در آن فرد حجم بسیار زیادی را طی چند ساعت مصرف می‌کند. با این حال، افراد ضمن پرخوری، حس می‌کنند هیچ کنترلی بر خوردن غذا ندارند. گاهی اوقات این اختلال با احساساتی مانند احساس خوشبختی یا اضطراب، خستگی یا دنبال کردن وقایع استرس زا تحریک می‌شوند.

8. اختلال خواب

اختلالات خواب شامل وقفه‌هایی در الگوهای خواب هستند که منجر به پریشانی و تأثیر بر عملکرد روز می‌شوند. از جمله اختلالات خواب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

نارکولپسی (حمله ی خواب)

نارکولپسی شرایطی است که در آن افراد نیاز غیر قابل کنترلی به خواب احساس می‌کنند. افراد مبتلا به نارکوپلسی ممکن است باعث از دست رفتن ناگهانی تون عضلانی روبرو شوند.

اختلال بی خوابی

اختلال بی خوابی شامل نا توانایی در خوابیدن به میزان کافی است. اگرچه همه افراد تا حدی مشکلات خواب و اختلال در خواب را تجربه کرده اند، اما زمانی که بی خوابی با پریشانی یا اختلال قابل توجهی در طول زمان همراه باشد، یک اختلال محسوب می‌شود.

اختلال پرخوابی

اختلال پرخوابی با خواب آلودگی بیش از حد، ضمن داشتن خواب کافی مشخص می‌شود. افراد مبتلا به این بیماری ممکن است در طول روز در زمان‌های نامناسب، مانند زمان کار و مدرسه، بخوابند.

اختلالات خواب مربوط به تنفس

اختلالات خواب مربوط به تنفس مواردی هستند که ناهنجاری‌های تنفسی مانند آپنه خواب است که ممکن است در طول خواب روی دهد را دربر می‌گیرند. این مشکلات تنفسی می‌تواند منجر به وقفه‌های مختصر در خواب شود و می‌تواند مشکلات دیگری از جمله بی خوابی و خواب آلودگی در روز را در پی داشته باشد.

پاراسومنیا

پاراسومنیا بیانگر اختلالات مربوط به رفتارهای غیر طبیعی است که در هنگام خواب روی می‌دهند. اینگونه اختلالات شامل راه رفتن در خواب، ترس از خواب، صحبت کردن در خواب و خوردن در خواب است.

سندرم پاهای بی قرار

سندرم پاهای بی قرار، یک وضعیت عصبی است که شامل داشتن احساسات نا خوشایند در پاها و تمایل غیر قابل مقاومت برای حرکت پاها به منظور تسکین این احساسات است. افراد مبتلا به این شرایط ممکن است در پاهای خود احساس تیر کشیدن، خزیدن و سوزش داشته باشند، که با در پی داشتن حرکات اضافی، با خواب تداخل می‌یابد.

اختلالات خواب ناشی از سایر اختلالات روانی و همچنین اختلالات خواب مربوط به شرایط پزشکی عمومی از DSM-5 حذف است. علاوه بر این، آخرین نسخه DSM تأکید بیشتری بر شرایط بروز همزمان هر یک از اختلالات خواب بیدار دارد.

بر اساس اظهارات APA، این تغییر” بر این امر تأکید دارد که فرد دارای اختلال خواب، علاوه بر هرگونه اختلال پزشکی و روانی موجود، مستلزم توجه بالینی مستقل است و بر اثرات دو طرفه و متقابل بین اختلالات خواب و اختلالات پزشکی و روانی همزمان تأکید می‌کند. ”

9. اختلال‌های ایذایی

اختلالات کنترل تکانه ای، مواردی هستند که با نا توانایی در کنترل احساسات و رفتارها همراه اند و منجر به آسیب به خود یا دیگران می‌شوند. این مشکلات همراه با کنترل عاطفی و رفتاری، با اقدامات منجر به نقض حقوق دیگران مانند از بین بردن اموال یا تجاوز فیزیکی و یا مواردی که با هنجارهای اجتماعی، افراد صاحب قدرت و قوانین مغایرت دارند، مشخص می‌شوند. شماری از اختلالات کنترل تکانه ای شامل موارد زیر هستند:

کلپتومنیا (جنون دزدی)

کلپتومانیا به معنی نا توانی در کنترل تمایل برای دزدی است. افراد مبتلا به کلپتومانیا اغلب چیزهایی را می‌دزدند که واقعا به آن‌ها نیاز ندارند و یا هیچ گونه ارزش مالی واقعی ندارند. افراد دارای این شرایط پیش از ارتکاب به سرقت، با تنش فزاینده ای روبرو می‌شوند و پس از آن احساس رهایی و رضایت دارند.

پایرومانیا (جنون آتش افروزی)

پایرومانیا به معنی شیفتگی به آتش است و با اقدام به آتش سوزی، فرد و اطرافیان را به خطر می‌اندازد. افرادی که با پیرومنیا دست و پنجه نرم می‌کنند بیش از یک بار آتش سوزی براه انداخته اند. آنها همچنین پیش از آتش سوزی با تنش و تحریک عاطفی روبرو می‌شوند.

اختلال انفجاری متناوب

اختلال انفجاری متناوب با بروز ناگهانی عصبانیت و خشونتی که فرا تر از وضعیت پیش آمده است، مشخص می‌شود. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است در واکنش به ناراحتی‌های روزمره یا نا امیدی‌ها، با انفجار خشم و عصبانیت روبرو شوند.

اختلال سلوک

اختلال سلوک شرایطی است که در کودکان و نوجوانان زیر 18 سالی که مرتباً معیارهای اجتماعی و حقوق دیگران را نقض می‌کنند، تشخیص داده می‌شود. کودکان مبتلا به این اختلال نسبت به مردم و حیوانات خشن هستند، اموال را نابود کرده و دزدی می‌کنند، افراد را فریب می‌دهند و سایر قوانین و مقررات را نقض می‌کنند. این رفتارها منجر به مشکلات قابل توجهی در فعالیت‌های تحصیلی، شغلی یا اجتماعی کودک می‌شود.

اختلال نا فرمانی مقابله جویانه

این اختلال پیش از سن ۱۸ سالگی آغاز می‌شود و با مبارزه طلبی، تحریک پذیری، عصبانیت، پرخاش و کینه جویی خود را نشان می‌دهد. با اینکه همه کودکان بعضی اوقات رفتارهای نا خوشایندی دارند، اما بچه‌های مبتلا به اختلال نا فرمانی مقابله جویانه تقریباً تمام مواقع از انجام درخواست‌های بزرگسالان اجتناب می‌کنند و به رفتارهایی مبادرت می‌کنند که عمداَ دیگران را اذیت کنند.

10. اختلالات افسردگی

اختلالات افسردگی نوعی اختلال خلقی است که وضعیت‌های متعددی را در بر می‌گیرد. همه این وضعیت‌ها با وجود حالات غم، پوچی یا تحریک پذیر همراه با علائم جسمی و شناختی مشخص می‌شوند. این اختلالات از نظر طول دوره، زمان یا علت احتمالی از یکدیگر متمایز اند.

اختلال بی نظمی خلقی اخلال گر

یک اختلال مربوط به دوران کودکی است که با عصبانیت و تحریک پذیری شدید خود را نشان می‌دهد. کودکان مبتلا به این اختلال طغیان‌های مکرر و شدید به نمایش می‌گذارند.

اختلال افسردگی عمده (اختلال افسردگی ماژور)

اختلالی است که با کاهش علاقه به کار و حالت افسردگی همراه است و منجر به اختلالات قابل توجهی در نحوه عملکرد یک فرد می‌شود.

اختلال افسردگی مداوم (دیستمی)

این اختلال، نوعی افسردگی مزمن و مداوم است که با دیگر علائم افسردگی که ضمن خفیف بودن ماندگاری بیشتری دارند، مشخص می‌شود. مطرح کردن تشخیص مبنی بر این اختلال مستلزم حس افسردگی در بیشتر روزها به مدت حداقل دو سال است.

دیگر اختلالات افسردگی یا اختلال افسردگی نامشخص

این تشخیص برای مواردی مطرح می‌شود که علائم، منظبق با معیارهای تشخیص اختلال افسردگی دیگری نیستند، اما هنوز هم مشکلاتی در زندگی و عملکرد فرد ایجاد می‌کنند.

اختلال دیسفوریای پیش از قاعدگی

این وضعیت نوعی سندرم پیش از قاعدگی (PMS) است که با افسردگی، تحریک پذیری و اضطراب قابل توجهی که یک یا دو هفته قبل از شروع قاعدگی آغاز می‌شود، خود را نشان می‌دهد. معمولاً علائم چند روز پس از عدت ماهیانه خانم از بین می‌روند.

اختلال افسردگی ناشی از مواد/ دارو

این شرایط زمانی روی می‌دهد که فرد در زمان مصرف الکل یا مواد دیگر یا هنگام ترک یک ماده، علائم یک نوع اختلال افسردگی را تجربه کند.

اختلال افسردگی ناشی از دیگر شرایط پزشکی

این وضعیت مربوط به زمانی است که شرح حال بیمار نشان دهد علائم افسردگی وی ممکن است در نتیجه یک وضعیت پزشکی ایجاد شده باشد. شرایط پزشکی که ممکن است منجر به افسردگی شده یا در ایجاد آن نقش داشته باشد، شامل دیابت، سکته مغزی، بیماری پارکینسون، بیماری خود ایمنی، وضعیت‌های همراه با درد مزمن، سرطان، عفونت‌ها و HIV / AIDS هستند.

اختلالات افسردگی همه با احساس غم و اندوه و بی حوصلگی که برای اثرگذاری بر نحوه عملکرد فرد به اندازه کافی پایدار و شدید هستند، مشخص می‌شوند. علائم شایع این اختلالات شامل مشکل در احساس علاقه و انگیزه، بی علاقگی نسبت به فعالیت‌های لذت بخش گذشته، اختلال در خواب و تمرکز ضعیف است.

معیارهای تشخیصی مربوط به هر بیماری خاص متفاوت است. برای اختلال افسردگی ماژور، تشخیص مستلزم این است که فرد در همان دوره دو هفته ای پنج مورد یا شمار بیشتری از علائم زیر را تجربه کند.

یکی از این علائم باید حتماً خلق و خوی افسرده یا بی علاقگی نسبت به موارد لذت بخش گذشته باشد. علائم شامل موارد زیر است:

مشکلات دیگری که ممکن است در اثر این رفتار روی دهند شامل پوسیدگی دندان، زخم مری و سوء تغذیه هستند.

یکی از این علائم باید حتماً خلق و خوی افسرده یا بی علاقگی نسبت به موارد لذت بخش گذشته باشد.

علائم شامل موارد زیر است:

· خلق و خوی افسرده در بیشتر یا تمام روزها

· کاهش علاقه یا بی علاقگی نسبت به فعالیت‌های لذت بخش گذشته

· کاهش یا افزایش قابل توجه وزن، یا کاهش یا افزایش اشتها

· اختلالات خواب (بی خوابی یا هایپرسومنی)

· احساس کاهش فعالیت بدنی یا بی قراری

· کمبود انرژی یا خستگی که بیشتر یا تمام روز به طول می‌انجامد

· احساس گناه یا بی ارزشی

· مشکل در فکر کردن یا تمرکز کردن

· درگیری ذهنی نسبت به مرگ یا افکار خودکشی

درمان اختلالات افسردگی اغلب شامل ترکیبی از روان درمانی و داروها است

.

11. اختلالات مرتبط با مصرف مواد

اختلالات مرتبط با مواد، مواردی هستند که مصرف و سوء مصرف مواد مختلف مانند کوکائین، متامفتامین، تریاک و الکل را شامل می‌شوند. این اختلالات ممکن است بیماری‌های ناشی از مواد مانند مسمومیت، ترک، بروز جنون، اضطراب و هذیان را در بر گیرد. از جمله این اختلالات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

· اختلالات ناشی از الکل شامل مصرف الکل، که پر مصرف‌ترین ماده در ایالات متحده بشمار می‌آید.

· اختلالات ناشی از مصرف حشیش، علائمی از قبیل استعمال بیش از حد، احساس نا توانایی در قطع مصرف دارو و ادامه دادن مصرف با وجود عوارض جانبی در زندگی فرد، ایجاد می‌کند.

· اختلالات مصرف استنشاقی شامل استنشاق دود موادی مانند رنگ یا حلال است. همانند سایر اختلالات مربوط به مواد، افراد مبتلا به این بیماری نسبت به ماده ولع دارند و کنترل یا توقف در این رفتار را دشوار می‌بینند.

· اختلال مصرف مواد محرک شامل استفاده از محرک‌هایی مانند متآمفتامین، آمفتامین و کوکائین است.

· اختلال در مصرف دخانیات با علائمی مانند مصرف بیش از حد دخانیات، مشکل در قطع یا ترک آن‌ها، هوس و متحمل شدن عواقب جانبی اجتماعی در نتیجه مصرف دخانیات مشخص می‌شود.

اختلال قمار

طبق طبقه بندی DSM-5، اختلال قمار نیز در این طبقه بندی قرار می‌گیرد. بر اساس اظهارات انجمن روان‌پزشکی آمریکا، این تغییر ” نشانگر شواهد روزافزون و مداوم مبنی بر این است که برخی از رفتارها مانند قمار، سیستم پاداش مغز را با اثراتی شبیه به سوء مصرف مواد مخدر فعال می‌کنند، و این علائم اختلال قمار تا حدی شبیه به اختلالات مصرف مواد است. ”

12. اختلالات عصب شناختی

اختلالات عصب شناختی با وجود نقص در عملکرد شناختی خود را نشان می‌دهد. این اختلالات افرادی که در بدو تولد یا اوایل زندگی دارای اختلال شناختی هستند را شامل نمی‌شوند. انواع اختلالات شناختی عبارتند از:

دلیریوم (روان‌آشفتگی)

دلیریوم اختلالی است که از آن تحت عنوان حالت پریشانیِ حاد نیز یاد می‌شود. این اختلال در مدت زمان کوتاهی – معمولاً چند ساعت یا چند روز – بروز می‌کند و با بروز اختلال در توجه و آگاهی خود را نشان می‌دهد.

اختلالات عصب شناختی

اولین ویژگی اختلالات عصب شناختی ماژور و مینور، کاهش شناخت اکتسابی در یک یا چند زمینه از جمله حافظه، توجه، زبان، یادگیری و ادراک است. این اختلالات شناختی می‌تواند به دلیل وضعیت‌های پزشکی نظیر بیماری آلزایمر، عفونت HIV، بیماری پارکینسون، مصرف مواد و داروها، بیماری عروقی و سایر موارد روی دهند.

13.  اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی بیماری روانی مزمنی است که تفکر، احساس و رفتار فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این اختلال، بیماری دراز مدت و پیچیده ای است.

بر اساس معیارهای DSM-5 تشخیص اسکیزوفرنی با وجود دو یا چند علامت برای مدت زمان حداقل یک ماه صورت می‌گیرد.

یکی از علائم باید حتماً یکی از موارد زیر باشد:

· هذیان: عقایدی که با واقعیت در تضاد هستند

· توخا: دیدن یا شنیدن چیزهایی که واقعیت ندارد

· کلام آشفته: کلمات از قواعد زبانی پیروی نمی‌کنند و ممکن است نامفهوم باشند

علائم ثانویه ممکن است یکی از موارد زیر باشد:

· رفتار کاملاً نامنظم یا جنون آمیز: تفکر آشفته، رفتار یا حرکات عجیب و غریب

· علائم منفی: نا توانایی در شروع برنامه‌ها، صحبت کردن، ابراز احساسات یا احساس لذت

تشخیص مبنی بر این اختلال مستلزم بروز اختلالات قابل توجه در عملکرد اجتماعی یا شغلی به مدت حداقل 6 ماه است. شروع اسکیزوفرنی معمولاً در اواخر نوجوانی یا اوایل دهه 20 است و بروز آن‌ها مردان معمولاً زود تر از زنان صورت می‌گیرد. علائم اولیه بیماری که ممکن است قبل از تشخیص رخ دهد شامل انگیزه ضعیف، ارتباط گیری همراه با دشواری و عملکرد ضعیف در مدرسه است.

بر اساس گفته انستیتوی ملی بهداشت روان، چندین عامل از جمله ژنتیک، شیمی مغز، عوامل محیطی و مصرف مواد می‌تواند در ایجاد اسکیزوفرنی نقش داشته باشند.

اگرچه درمانی برای اسکیزوفرنی وجود ندارد، اما با این حال درمان‌هایی در دسترس است که کنترل علائم بیماری را ممکن می‌کند. این درمان‌ها معمولاً شامل داروهای ضد روانپریشی، روان درمانی، خود مدیریتی، آموزش و پشتیبانی اجتماعی هستند.

14. اختلالات وسواسی- جبری

اختلالات وسواسی- جبری و اختلالات مرتبط با آن دسته ای از بیماری‌های روانی است که موارد زیر را شامل می‌شوند:

· اختلال وسواس فکری (OCD)

· اختلال خود زشت انگاری

· اختلال احتکار

· تریکوتیلومانیا (اختلال کندن مو)

· اختلال کندن پوست

· اختلال وسواسی-جبری و اختلالات مرتبط ناشی از مواد / دارو

· اختلال وسواسی-جبری واختلالات مرتبط ناشی از وضعیت‌های پزشکی دیگر

هر بیماری در این طبقه بندی مجموعه معیارهای تشخیصی خاص خود را دارد.

اختلال وسواسی- جبری بیانگر این است که برای تشخیص اختلال وسواسی- جبری، فرد باید وسواس، اجبار یا هر دو را تجربه کند.

· وسواس: به عنوان افکار، تکانه‌ها و فشارهای مکرر و مداومی تعریف می‌شود که منجر به پریشانی یا اضطراب می‌شوند

· اجبار: رفتارهای تکراری و بیش از حدی که فرد احساس می‌کند باید انجام شوند. این اقدامات برای کاهش اضطراب یا جلوگیری از وقوع نتایج ناگوار انجام می‌شود.

در راستای تشخیص وسواس و اجبار نیز، این اختلال باید در دراز مدت روی دهد، یک ساعت یا بیشتر در روز بطول بیانجامد، و یا باعث پریشانی یا اختلال عملکردی قابل توجه شود، و نباید به سایر وضعیت‌های پزشکی یا مصرف مواد نسبت داده شده و با سایر اختلالات روانپزشکی مانند اختلال اضطراب عمومی شرح داده شود.

درمان OCD معمولاً با کمک ترکیبی از درمان‌ها و داروها صورت می‌گیرد. از جمله درمان‌های متدارول، درمان شناختی – رفتاری (CBT) یا نوعی CBT است که تحت عنوان مواجهه و پیشگیری از پاسخ عملی(ERP) شناخته می‌شود. داروهای ضد افسردگی مانند کلومیپرامین یا فلوکستین نیز برای کنترل علائم تجویز می‌شوند.

15. اختلال شخصیتی

اختلالات شخصیتی با الگوی پایدار افکار، احساسات و رفتارهای ناهنجار که می‌تواند بروز اختلال جدی در روابط و دیگر حوزه‌های زندگی را در پی داشته باشد، مشخص می‌شوند. انواع اختلالات شخصیتی عبارتند از:

اختلال شخصیت ضد اجتماعی

اختلال شخصیت ضد اجتماعی با بی توجهی دیرینه نسبت به قوانین، هنجارهای اجتماعی و حقوق دیگران مشخص می‌شود. افراد مبتلا به این اختلال معمولاً علائم خود را در دوران کودکی نشان می‌دهند، و ضمن داشتن مشکل در احساس همدلی با دیگران، نسبت به رفتارهای مخرب خود ابراز پشیمانی نمی‌کنند.

اختلال شخصیت دوری‌گزین یا اجتنابی

اختلال شخصیت اجتنابی شامل مهار اجتماعی شدید و حساسیت به رد شدن است. این احساس ناامنی منجر به بروز مشکلات اساسی در زندگی و عملکرد روزانه فرد می‌شود.

اختلال شخصیت مرزی

اختلال شخصیت مرزی با علائمی از جمله بی ثباتی عاطفی، روابط بین فردی ناپایدار و شدید، ناپایداری شخصیت و رفتارهای تکانشی همراه است.

اختلال شخصیت وابسته

اختلال شخصیت وابسته شامل یک الگوی مزمن از ترس از جدایی و نیاز مفرط به مراقبت از آن است. افراد مبتلا به این اختلال غالباً درگیر رفتارهایی هستند که در راستای اقدامات مراقبتی نسبت به سایرین نقش دارند.

اختلال شخصیت نمایشی

اختلال شخصیت نمایشی با الگوی عاطفی شدید و رفتارهای هدفمند همراه است. افراد با این شرایط در موقعیت‌هایی که در مرکز توجه قرار ندارند، احساس ناراحتی می‌کنند، به سرعت احساسات خود را تغییر می‌دهند، و ممکن است در رفتارهای نا مناسب اجتماعی که برای جلب توجه دیگران طراحی شده اند، درگیر شوند.

اختلال شخصیتی خودشیفته

اختلال شخصیت خودشیفتگی با الگوی پایدار خود بزرگ پنداری، خود خواهی و فقدان حس همدلی همراه است. افراد مبتلا به این اختلال بیشتر از سایرین به خود اهمیت می‌دهند.

اختلال شخصیت وسواسی-جبری

اختلال شخصیت وسواسی- جبری یک الگوی فراگیری از مشغولیت فکری نسبت به نظم، کمال گرایی، انعطاف ناپذیری و کنترل ذهنی و میان فردی است. این شرایط از اختلال وسواس فکری (OCD) متمایز است.

اختلال شخصیت پارانوئید

اختلال شخصیت پارانوئید با بی اعتمادی نسبت به دیگران، حتی خانواده، دوستان و همسر مشخص می‌شود. افراد مبتلا به این اختلال، حتی در نبود هیچ گونه مدرک و توجیهی، نسبت به هدف دیگران بدبین هستند.

اختلال شخصیت اسکیزوئید

اختلال شخصیت اسکیزوئید شامل علائم دربرگیرنده دوری از روابط اجتماعی می‌شود. افراد مبتلا به این اختلال به داشتن زندگی درونی خود متمایل اند و اغلب نسبت به روابط بی تفاوت هستند. آنها عموماً افرادی بی عاطفه تلقی می‌شوند و سرد و بی روح به نظر می‌رسند.

اختلال شخصیت اسکیزوتایپال

اختلال شخصیت اسکیزوتایپال با ویژگی‌های گفتار، رفتار، ظاهر و تفکر غیر عادی (عجیب و غریب) مشخص می‌شود. افراد مبتلا به این شرایط ممکن است عقاید منحصر بفرد یا “تفکر سحرآمیز” داشته باشند و در برقراری ارتباط با مشکل روبرو باشند.

و در آخر …

به گفته ی روانشناسان و روانپزشکان اختلالات روانشناختی می‌تواند منجر به بروز اختلال در فعالیت‌های روزمره، ارتباطات، کار، مدرسه و سایر حوزه‌های مهم شود. با کمک تشخیص و درمان مناسب، افراد می‌توانند از علائم خود رهایی پیدا کرده و راه‌های مقابله مؤثر را پیدا کنند.

تهیه و تنظیم :
نشاط خسروی – میکروبیولوژیست

منبع:

https://www.verywellmind.com

www.darmankade.com